Savunma sanayi katkı hissesi: Kredi kartı limitlerinden vergi alınabilir mi?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

100 bin lira üzerinde kredi kartı limiti bulunanlardan yıllık 750 lira Savunma Sanayii Destekleme Fonu kesintisi öngören kanun teklifinin TBMM Başkanlığı’na sunulması, tartışmaları beraberinde getirdi.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) bilgilerine nazaran bugün Türkiye’de en az bir kredi kartı olan kişi sayısı yaklaşık 38 milyon.

Bu bireylerin 49,2’sinin limiti yüz bin liranın üzerinde kartı var, bu da yaklaşık 19 milyon şahsa tekabül ediyor.

Ancak kredi kartıyla yapılan harcamalar, yeni iktisat idaresinin başta faizin yükseltilmesi olmak üzere farklı siyasetleriyle birlikte kıymetli ölçüde değişti.

BBC Türkçe’ye konuşan ekonomistler, kredi kartlarının dar gelirlilerin aylık geçiminde kıymetini vurguluyor ve düzenlemenin “çelişkili” olduğunu savunuyor.

Savunma sanayi için kaynak artırım planıyla ilgili neler biliniyor?

11 Ekim’de TBMM Başkanlığı’na sunulan torba maddeyle Savunma Sanayii Destekleme Fonu (SSDF) kaynaklarının artırılması maksadıyla Savunma Sanayii ile İlgili Kimi Düzenlemeler Hakkında Kanun’da değişikliğe gidiliyor.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülecek yasa teklifiyle 100 bin lira ve üzerinde olan kredi kartlarından yıllık 750 lira Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na katkı hissesi alınacak.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz torba yasa teklifinin, “Özellikle Savunma Sanayii Destekleme Fonuna takviye amaçlı” olduğunun altını çizdi ve “Burada tek bir kuruş bile bütçeye gitmeyecek” dedi.

Düzenlemeye nazaran katkı fonu, kredi kartı çıkaran kuruluşlar tarafından her Ocak ayının 5’inci günü prestijiyle kart sahibinin hesabına yansıtılacak.

Tahsil edilen meblağ, bir sonraki ayda verilmesi gereken banka ve sigorta muameleleri vergisi beyannamesi ile beyan edilecek. Ödemeler bu verginin ödeme müddeti içinde yapılacak.

Ek kartlar ve fiziki olmayan kartlardan hisse alınmayacak.

Kartın iptal edilmesi durumunda katkı hissesi iade edilmeyecek, kayıp ya da çalıntı üzere nedenlerle yenilenmesi durumunda kesinti yinelenmeyecek.

Kredi kartlarının yanında fonun farklı süreçlere getirilecek ek kesintilerle desteklenmesi planlanıyor.

Bunlar ortasında gayrimenkul alım satımları, noterlerde yapılan sıfır araç tescilleri ve Motorlu Taşıtlar Vergisi’nde de yeni düzenleme de var.

Kesintilerin her yıl Tekrar Değerleme Oranı’nda artırılması planlanıyor.

‘Kart limitlerinin artması zenginleşmeye işaret değil’

Uygulamaya karşı çıkan birtakım ekonomistler kredi kartı limitlerinin, vergilendirilen gelir yahut varlıklarla birebir kefeye konulamayacağının altını çiziyor.

BBC Türkçe’ye konuşan Ekonomist Prof. Dr. Güldem Atabay, kullanıcılar açısından kart limitlerinin artmasının zenginleşmenin değil, Türkiye’de son yıllarda uygulanan iktisat siyasetlerinin bir sonucu olduğunu vurguluyor.

Türkiye kredi kartı süreçleri büyüme eğilimini sürdürüyor. Lakin bunda iktisat siyasetlerinde değerli bir kırılmanın yaşandığı 2023’ün ikinci yarısından itibaren bariz ayrışmalar olduğu vurgulanıyor.

BBC Türkçe’ye konuşan İktisatçı Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, “Türkiye’de faizler çok yüksek, dar gelirlilerin gelirlerinde gerileme olduğu için kredi kartlarına giderek daha fazla başvuruluyor” diyor.

Kozanoğlu’nun BBC Türkçe ile paylaştığı bilgilere nazaran, kullanıcılar Mayıs 2023’teki seçimlere kadar daha çok elektronik, bilgisayar, mobilya ve beyaz eşya üzere eserleri kredi kartıyla alırken, son devirde harcamalar giderek gündelik gereksinimlere yöneldi.

Bankalararası Kart Merkezi’ne (BKM) nazaran 2024’ün birinci sekiz ayında piyasadaki kredi kartı sayısı 126 milyona yaklaştı.

Bu periyotta kredi kartlarıyla yapılan nakit çekimi, yaklaşık 2,4 milyar TL ile 2023’ün tamamına yaklaştı.

Yine 2024’teki toplam alışveriş meblağı 1,5 milyar TL’yi geçerek, 2023’ün tamamını şimdiden geride bıraktı.

Kozanoğlu, teklifin bu haliyle limitini kullanmayanlardan ya da düşük kullananlardan vergi alınmasının, “yanlış ve mantıksız” olduğunu söylüyor.

Bunun yanında kredi kartı kullanımında cezalandırıcı tesir yapabileceğini düşünen ekonomistler bunun iktisat idaresinin gayeleriyle çeliştiğini savunuyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Eylül sonunda yaptığı bir açıklamada, tüm esnaf ve işletmelerin yeni kuşak ödeme kaydedici aygıt kullanması ve kesinlikle banka kartı ya da kredi kartıyla ödeme imkanı sunması gerektiğini belirtmişti.

Prof. Dr. Kozanoğlu, zaten banka ve sigorta muameleleri üzere vergilerin alındığı kartlara ek vergi getirilmesinin insanları daha az kullanmaya teşvik edebileceğini söylüyor.

Kredi kartı harcaması 100 bin lira olanlardan alınabilir mi?

Düzenlemeyi kamuoyunda olumlu karşılayan isimlerden biri de Büyük Birlik Partisi (BBP) Genel Lideri Mustafa Destici oldu.

Destici birinci açıklamasında, fona dayanak vermeyenlerin “sonunun” Suriye, Irak ya da “Filistin gibi” olacağını argüman etti.

BBP Genel Başkanı, yaptığı ikinci açıklamada, “Belki ‘limiti 100 binin üzerinde’ değil de ‘harcaması 100 binin üzerinde olanlardan 750 lira alınır’ formunda düzeltilebilir” dedi.

Ancak teklifte bu tip bir mümkün değişikliğinden çok manalı olmayacağını düşünenler de var.

Prof. Dr. Kozanoğlu, kart limitlerinin kullanıcıların isteğine nazaran değil bankalar tarafından “keyfi” olarak artırıldığını söylüyor.

“Ayda 5-10 bin lira harcama yapanların bile limiti 100 bin lira olabiliyor” diyen Kozanoğlu, aylık 100 bin lira ve üstü harcama yapanların sayısının 1 milyonun altında kalacağını iddia ediyor.

“Bunların her birinden 750 TL kesilmesiyle sağlanacak toplam gelir düşünüldüğünde düzenlemenin maksadına ulaşması mümkün görünmüyor” diyor.

‘Siyasi imaj’

Peki bu tartışmaların ötesinde, düzenlemenin gayesi ne olabilir?

Ekonomist Güldem Atabay, düzenlemenin, “seçmenin gözünde kredi kartı limiti yüksek olandan vergi alındığı” imajını yaratmayı amaçladığını, lakin asıl “vergi muafiyetlerinden yararlanan varlıklı bölüme dokunulamamasının sorunlu” olduğunu savunuyor.

BBC Türkçe’ye konuşan İktisat Profesörü Erinç Yeldan da teklifi bir “siyasi makyaj” olarak nitelendiriyor ve bunu şöyle açıklıyor:

“Bu müdahale kanımca gerçek bir ‘mali disiplin’ uygulamasından fazla, kamuoyunda yeni bir vergi salımını ‘savunma’ manzarası altında kabullenilebilir boyutta sunan bir siyasi makyajdan ibaret.”

Teklif TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilmesi durumunda Genel Kurul’a yönlendirilecek.