admin
13 Haziran 2026 Cumartesi
DİĞER YAZARLARIMIZ
Kamuoyu CHP’deki son gelişmelere ve ‘yeni parti’ seçeneğine nasıl bakıyor?
News
Fundanur Öztürk
BBC News Türkçe,Ankara
Türkiye üç haftadır ana muhalefet partisi CHP’de yaşananları konuşuyor.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21 Mayıs’ta aldığı mutlak butlan kararıyla, Genel Lider Özgür Özel ve idaresinin misyonuna son verdi, eski genel lider Kemal Kılıçdaroğlu ve takımı misyona iade edildi.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK) da karara karşı yapılan itirazı reddetti, siyasi partilerin kongre uyuşmazlıklarının özel hukuk kapsamında olduğunu kaydetti.
Süreç Yargıtay etabında olsa da mahkeme kararı doğrultusunda ve Ankara Valiliği’nin talimatıyla emniyet güçleri eşliğinde boşaltılan CHP Genel Merkezi’nde artık Kılıçdaroğlu ve takımı var.
Bu durumu “yargı eliyle yapılmış bir siyasi darbe” olarak nitelendiren Özel, 9 Haziran’da CHP Meclis Küme Toplantısı’na “Genel Başkan” anonsuyla çıktı ve çabayı meclis çatısı altında sürdüreceğini ilan etti.
Özel, “26 Temmuz’u geçirmeden kurultay yapılmalıdır. Seçime girilmesi tehlikeye girmektedir” dedi.
Kılıçdaroğlu tekrar 9 Haziran’da CHP Genel Merkezi’nde yaptığı konuşmada “Kirli olanların tamamının işine son vereceğiz, kirlilikten arınacağız” diye konuştu, rastgele bir tarih vermeden “Önünüze ahlaklı ve faziletli bir kurultay getireceğime kelam veriyorum” tabirlerini kullandı.
BBC Türkçe‘yekonuşan araştırma şirketi temsilcileri ise CHP’yle ilgili mutlak butlan kararının parti seçmeninde büyük oranda rahatsızlık yarattığını söylüyor.
Peki CHP seçmeni Özel’i mi, Kılıçdaroğlu’nu mu haklı görüyor?
Özel ve arkadaşları yeni bir parti kurarsa bu partinin oy potansiyeli ne olabilir?
Türkiye’de CHP merkezli son siyasi gelişmeler seçmen tercihlerini nasıl etkileyebilir?
- CHP’de Özgür Özel’e yakın dokuz vekile kesin ihraç istemi
‘CHP seçmeninin yüzde 80’i butlan kararını yanlış buluyor’
Kamuoyu araştırma ve danışmanlık şirketi KONDA’nın Mayıs ayında 67 vilayette 1514 bireyle gerçekleştirdiği araştırma, kamuoyunun değerli kısmının mutlak butlan kararına aralı yaklaştığına işaret ediyor.
Araştırmaya nazaran iştirakçilerin yüzde 52’si mutlak butlan kararını yanlış, yüzde 11’i yanlışsız bulduğunu söyledi. Yüzde 37’lik kesim ise “Ne yanlışsız, ne yanlış” cevabını verdi.
BBC Türkçe‘ye konuşan KONDA Genel Müdürü Aydın Erdem‘e göre “Ne gerçek, ne yanlış” diyenlerin yüksek oranı bilhassa AKP ve MHP seçmenlerinde görülüyor.
Özellikle kararsız ve çekimser seçmen oranının dikkat alımlı olduğunu belirten Fazilet, bu durumun daha evvelki siyasi krizlerde de görüldüğünü söylüyor:
“Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması, 17-25 Aralık süreci ve Sedat Peker görüntülerinde da emsal bir tablo ortaya çıkmıştı.”
Erdem, iktidar seçmeninin birinci evrede çekimser kaldığını lakin vakit içinde iktidarın tezlerine daha fazla dayanak verme eğilimi gösterdiğini belirtiyor.
- Kurultay tartışmasında gözler PM’de: Kılıçdaroğlu ve Özel cephesinin planı ne?
Işık Üniversitesi Emotics Lab’in araştırmasına nazaran, Özel’in kuracağı olası yeni bir parti yüzde 33-37 bandında dayanak buluyor, Kılıçdaroğlu’nun liderliğindeki CHP ise yüzde 5 ila 6 ortasında oy oranıyla baraj altında kalıyor. (Fotoğraf: Özgür Özel / X)
Araştırmaya nazaran CHP seçmeninin mutlak butlan kararına karşı tavrı ise çok daha net.
CHP seçmeni olduğunu belirten iştirakçilerin yüzde 80’i mutlak butlan kararını yanlış bulurken, yüzde 8’i yanlışsız bulduğunu, yüzde 12’si ise görüş belirtmediğini söz etti.
CHP seçmenlerinin yüzde 53’ü partinin süratle yeni bir kurultaya gitmesi gerektiğini savundu, sırf yüzde 5’i Kemal Kılıçdaroğlu’nun yine genel lider olması gerektiğini söyledi.
- Erdoğan: ‘CHP’deki anafor bizi zerre ilgilendirmiyor; bu girdaba çekilmek istemiyoruz’
Erdem, bu oranın vakit içinde bir ölçü artabileceğini lakin Kılıçdaroğlu’nun CHP tabanında geniş dayanak bulmasının şu basamakta sıkıntı göründüğünü belirtiyor:
“Kılıçdaroğlu’nun parti içindeki siyasi tartısı devam ettikçe farklı aktörlerle pazarlık yapma ve dayanağını artırma imkânı olacaktır.
“Ancak bunun meşruiyet sağlayacak düzeye ulaşıp ulaşmayacağını şimdiden söylemek mümkün değil.”
KONDA’nın bilgilerine nazaran AKP seçmenlerinin yüzde 40’ı, MHP seçmenlerinin ise yüzde 31’i Kılıçdaroğlu’nun CHP genel başkanlığı vazifesine dönmesini destekliyor.
Erdem, bunun CHP’nin güçlenmesini istemekten çok, Kılıçdaroğlu’nun rakip siyasi blok açısından daha avantajlı görüldüğü kanısından kaynaklandığı görüşünde.
‘Bu araştırma bir başlangıç noktası’
KONDA Genel Müdürü Aydın Erdem ayrıca araştırma sonuçlarının kesin kararlar vermek için erken olduğuna dikkat çekiyor.
Aydın Erdem’e nazaran mevcut araştırma, toplumdaki birinci reaksiyonları ve eğilimleri ortaya koyan bir başlangıç fotoğrafı niteliğinde.
Erdem, tekrar de araştırmadaki en çarpıcı bulgunun kayyum tartışmalarına ait bilgiler olduğu kanısında:
“Daha evvel yapılan öbür bir ankette, DEM Parti seçmenleri, CHP’ye kayyum atanması ihtimaline, CHP seçmenlerinden daha yüksek oranda itiraz etmişti. Türkiye’de demokrasi anlayışının kıymetli bir kısmı hâlâ ‘bana kadar demokrasi’ yaklaşımıyla şekilleniyor.”
Yeni partiye nasıl bakılıyor?
Kamuoyu araştırma ve bilgi analitiği platformu Gündemar da 24-27 Mayıs tarihlerinde 60 vilayette 2 bin 275 bireyle Türkiye Gündemi Araştırması düzenlendi.
Araştırmaya nazaran, Kılıçdaroğlu’nun CHP Genel Başkanı kalması durumunda seçmenlerinin yarısı protesto oyu kullanabilir.
Ayrıca iştirakçilere, CHP’nin başında Kemal Kılıçdaroğlu’nun kaldığı ve Özgür Özel, Ekrem İmamoğlu ve Mansur Yavaş‘ın yeni bir parti kurması halinde ne yapacakları soruldu.
Katılımcıların oylarına nazaran, kararsızlar dağıldıktan sonra, kurulacak yeni partinin yüzde 35,65 ile birinci parti olduğu görüldü.
BBC Türkçe‘yekonuşan Gündemar Araştırma Genel Müdürü Tamer Bolat, bu tablonun sırf CHP seçmeninin tercihini değil, farklı seçmen kümelerinden gelen potansiyel takviyesi de gösterdiğini söylüyor:
“CHP tabanı aslında partinin CHP olarak devam etmesini istiyor. Fakat mevcut şartlarda değişimin mümkün olmayacağını düşünürse, çabayı yeni bir siyasi yapı içinde sürdürme eğilimi ortaya çıkıyor.”
Araştırmaya göre, 2023 seçimlerinde CHP’ye oy verdiğini söyleyen seçmenlerin yaklaşık yüzde 72’si yeni kurulacak partiye oy vereceğini, yüzde 12’si ise CHP’de kalacağını söyledi.
‘Seçmenin tercihi yeni kurultay’
Gündemar’ın araştırmasında iştirakçilere CHP’deki tartışmaların nasıl çözülebileceği de soruldu.
Katılımcıların yüzde 45’i “CHP en kısa müddette yeni bir kurultaya gitmelidir” görüşünü lisana getirdi.
Yüzde 29’u “Özgür Özel siyasi meşruiyeti olan genel lider olarak devam etmelidir” derken, yüzde 21’i Kemal Kılıçdaroğlu’nun hukuken vazifeye dönmesini destekledi.
CHP seçmenine bakıldığında ise yüzde 49 yeni kurultay isterken, yüzde 45 Özgür Özel’in vazifesine devam etmesi gerektiğini söyledi.
Kılıçdaroğlu’nun misyona dönmesini destekleyen CHP seçmenlerinin oranı ise yüzde 4’te kaldı.
- Kılıçdaroğlu genel merkezde konuştu: ‘Ahlaklı bir kurultayı elbette yapacağız’
Kemal Kılıçdaroğlu, 10 Haziran’da yapılan CHP Merkez Yönetim Kurulu Toplantısı’na başkanlık etti. (Fotoğraf: CHP / X)
‘Kılıçdaroğlu’na yönelik tedirginlik yüzde 80’
Bolat, araştırmanın en çarpıcı bulgularından birinin Kemal Kılıçdaroğlu’na ait duygusal reaksiyon ölçümleri olduğunu söylüyor.
Araştırmada iştirakçilere çeşitli siyasi isimler için “güven ve umut” ile “tedirginlik ve endişe” ortasında hangi duyguya daha yakın oldukları soruldu.
Bolat; Recep Tayyip Erdoğan, Ekrem İmamoğlu, Mansur Yavaş ve Özgür Özel için seçmen kümelerinin büyük ölçüde kendi siyasi konumlarına nazaran kutuplaştığını, lakin Kılıçdaroğlu kelam konusu olduğunda farklı bir tablo ortaya çıktığını belirtiyor.
Bolat, “Kemal Kılıçdaroğlu için neredeyse tüm seçmen kırılımlarında yüzde 80’lere varan oranlarda tedirginlik ve telaş hissedildiğini görüyoruz” diyor.
- Portre | Kemal Kılıçdaroğlu geçmişten bugüne nasıl bir siyasi profil çizdi?
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş (Fotoğraf: Mansur Yavaş / X)
‘İkinci cins senaryolarında Mansur Yavaş öne çıkıyor’
Gündemar’ın araştırmasında cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci çeşidine ait çeşitli senaryolar da test edildi.
Kararsızlar dağıtıldıktan sonra Ekrem İmamoğlu‘nun Recep Tayyip Erdoğan karşısında yüzde 56’ya yüzde 44; Mansur Yavaş’ın yüzde 59’a yüzde 41; Özgür Özel’in ise yüzde 53’e yüzde 47 oranında dayanak aldığı görüldü.
Kılıçdaroğlu ile Erdoğan’ın karşı karşıya geldiği senaryoda ise protesto oyları ile kararsız seçmenlerin toplamı yaklaşık yüzde 50’ye ulaştı.
Bolat, bu durumun seçmen nezdinde güçlü bir yansıyı yansıttığını belirterek, “Burada önemli bir olumsuzluk görüyoruz. Kılıçdaroğlu-Erdoğan senaryosundaki %50’lik boşta duran bir kitlenin varlığı, başlı başına dikkat cazip bir tablo ortaya koyuyor” diyor.
‘Son periyotta CHP’ye yönelen seçmen kararsızlaşabilir’
Araştırma, danışmanlık ve eğitim şirketi GENAR’ın başkanı İhsan Aktaş, CHP’nin “öz kitlesinin” büyük ölçüde Özgür Özel’in yanında konumlanacağını öngörüyor.
İhsan Aktaş, “CHP’nin yüzde 24’lük öz kitlesinin yüzde 75-80’inin Özgür Özel tarafında yer alacağını düşünüyorum” diyor.
Aktaş’a nazaran, CHP’nin son lokal seçimlerin akabinde oy oranındaki yükselişte sadece klâsik tabanı değil, farklı siyasi tercihlere sahip seçmenleri de etkileyen bir genişleme yaşandı.
“CHP’nin son lokal seçimlerden sonra yaklaşık 7-8 puanlık bir artışla 30’lu düzeylere ulaştığını gördük” diyen Aktaş, bu süreçte partiye “rasyonel seçmen” olarak tanımladığı yeni bir kitlenin yöneldiği söylüyor.
- CHP’nin karar ve idare organları hangileri, yetkileri neler?
Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Lider Recep Tayyip Erdoğan (Fotoğraf: Recep Tayyip Erdoğan / X)
Bu seçmen kümesinin CHP’yi iktidar alternatifi olarak gördüğü için takviye vermiş olabileceğini belirten Aktaş’a göre, parti içi kriz derinleştikçe bu kısmın kararsızlığa yönelme ihtimali var:
“Bu seçmenler ‘Sizin kendi içinizdeki arbede bizim sorunumuz değil’ diyerek kararsız seçmen kategorisine geçebilir.”
Yeni parti ihtimalini kıymetlendiren Aktaş, bugünkü tablo ile yeni parti kurulması sonrasındaki tablonun birebir olmayabileceğini söylüyor.
Aktaş’a nazaran, birinci etapta Özgür Özel’e takviye veren seçmenlerin kıymetli bir kısmı vakit içerisinde CHP’de kalmayı tercih edebilir.
“CHP’nin çok farklı toplumsal kesitlerden oluşan, güçlü bir aidiyet hissine sahip bir kitlesi var” diyen Aktaş, bilhassa kentli ve kendisini CHP kimliğiyle tanımlayan seçmenlerin parti markasına bağlılığının belirleyici olacağını söylüyor.
‘AKP örneği birebir tekrar etmeyebilir’
Yeni parti tartışmalarında sıkça yapılan AKP benzetmelerine de değinen İhsan Aktaş, mevcut siyasi şartların 2001-2002 periyodundan farklı olduğunun altını çiziyor.
İhsan Aktaş, AKP’nin kuruluş sürecinde güçlü bir teşkilat yapısına ve parçalanmış bir siyasi tabloya sahip olmasının avantaj yarattığını, bugünkü şartlarda kurulacak yeni bir partinin karşısında ise daha konsolide bir Cumhur İttifakı bulunduğunu söylüyor.
Aktaş’a nazaran muhtemel yeni oluşumların muvaffakiyetinin sırf birinci devirdeki toplumsal reaksiyona değil, uzun vadeli örgütlenme kapasitesine ve siyasi telaffuzuna bağlı olacak.
‘Sürecin tesirini görmek için vakte muhtaçlık var’
Araştırma ve danışmanlık şirketi Optimar’ın başkanı Hilmi Daşdemir ise CHP’deki sürecin seçmen üzerindeki tesirini görmek için vakte gereksinim olduğunu söylüyor.
Hilmi Daşdemir, yeni parti senaryolarına ait kesin değerlendirmeler yapmak için ise erken olduğunu görüşünde.
Daşdemir, böylesi bir partinin oy oranının yüzde 30’lara çıkacağı biçimindeki görüşlere katılmıyor:
“Henüz partinin ideolojisi ve kimlerden oluşacağı aşikâr değil. Ayrıyeten devam etmekte olan bu rüşvet davalarının da bir sonucu olacak. Kimilerinin üzerinde fezleke baskısı var. Yeni parti bu çeşit kasvetleri da içerisinde barındırıyor.”
Daşdemir’e göre, yeni parti senaryosunda dahi, “CHP tabelasının” her şartta yüzde 10’un üzerinde bir oy potansiyeli var.
( BBC )
Mauro Icardi’nin menajerinden transfer savlarıyla ilgili açıklama
News
Mauro Icardi ve Galatasaray ortasındaki mukavele görüşmelerinde şimdi bir mutabakat sağlanmadı. Icardi’nin menajeri çıkan argümanlar hakkında açıklama yaptı.
Mauro Icardi’nin Galatasaray’da kalıp kalmayacağı şimdi belirli değil. Sarı kırmızılılar, Arjantinliye teklif yapsa da deneyimli oyuncu şimdi cevap vermedi. Temmuz’da top başı yapacak Galatasaray’da Icardi’nin geleceği belirsizliğini koruyor.
Mauro Icardi’nin menajeri Elio Pino, oyuncu hakkında çıkan argümanlar için açıklama yaptı. Pino, tezlerin temelsiz olduğunu söylerken, reaksiyon de gösterdi.
TYC Sports’a konuşan Pino, “Mauro, Arjantin’de oynamakla ilgilenmiyor. Üç aydır neden River, Racing ve Newell’s hakkında konuşulduğunu anlamıyorum. Biz hiç kimseyle görüşmedik. Icardi’nin Arjantin’de oynamasına müsaade veren yahut bu müsaadesi reddeden yetkili isimler hakkında yazılar okudum. Kulüplerin ve ünlü futbolcuların hak ettiği tüm hürmetle birlikte belirtmeliyim ki, bu asıl bizim ilgilendiğimiz bir seçenek değil. Umarım bu medya sirki artık sona erer…” dedi.
( ALINTI )
Altında sert kırılma: Gramda yılbaşından bu yana çıkar eridi
News
Altın fiyatlarında satış baskısı derinleşti. Ons altın Kasım 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi görürken, gram altın 6 bin TL’nin altını test etti. Gram altında yılbaşından bu yana oluşan yarar büyük ölçüde eridi.
Küresel piyasalarda ons altın dünkü süreçlerde yüzde 4,41 kıymet kaybederek 4 bin 72 dolardan kapanırken, bugünkü birinci süreçlerde 4 bin 24 dolara kadar geriledi. Bu düzey, Kasım 2025’ten bu yana görülen en düşük nokta oldu.
Türkiye Gazetesi’nin aktardığına nazaran, gram altın spot piyasada bu sabah prestijiyle 6 bin 40 TL’den güne başladı. Dün gün içinde 5 bin 965 TL’ye kadar gerileyen gram altın, geçen yılı tamamladığı 5 bin 963 TL düzeyine yaklaştı. Böylelikle gram altında yılbaşından bu yana oluşan çıkar büyük ölçüde erimiş oldu.
FED baskısı altını düşürdü
Altındaki düşüşte ABD’de enflasyonun yüzde 4,2’ye yükselmesi ve FED’den faiz artışı ihtimalinin fiyatlanması tesirli oldu. Dolar endeksinin güçlü kalması, faiz getirisi olmayan altın üzerindeki baskıyı artırdı.
Orta Doğu’da ABD-İran sınırında tekrar yükselen tansiyon de petrol fiyatlarını üstte tutarken, piyasalarda yüksek enflasyon ve yüksek faiz telaşını güçlendirdi.
Analistler, ons altında 4 bin – 4 bin 100 dolar bandının kritik olduğunu, bu bölgenin aşağı kırılması halinde 3 bin 800 dolar riskinin gündeme gelebileceğini belirtiyor.
( ALINTI www.turkiyegazetesi.com.tr/ekonomi/gram-6-bin-tlnin-altini-g… )
Kılıçdaroğlu idaresi tarafından kesin ihracı istenen CHP’li milletvekillerinden reaksiyonlar: Gözleri dönmüş bunların!
News
T24 Haber Merkezi
Kılıçdaroğlu CHP’sinin kesin ihraç talebiyle Yüksek Disiplin Konseyi’ne sevk ettiği CHP’li milletvekilleri karara reaksiyon gösterdi. Karara birinci olarak T24 yayınında “Allah akıl versin derim, öbür bir şey demem” diye reaksiyon veren Gökhan Günaydın, “bizler Cumhuriyet Halk Partisi’nin öz evlatlarıyız, ben Cumhuriyet Halk Partisi’nde her vakit ahlaktan, hukuktan yana vazife yaptım. Gökhan Günaydın’ın şurada şöyle bir akçalı ya da ahlaki eksikliğini gördüm diye söylesinler de alınlarını karışlayayım” sözlerini kullandı. Ali Uzman Başarır da “Gülüyorum bu disiplinsizlere! Parti tüzüğünü ayaklar altına aldılar, gözleri dönmüş bunların! Bizi disipline verme yetkileri yok. Biz, kendisini ve bu kararı alanları millete önlemli olarak veriyoruz” diye konuştu.
Mutlak butlan kararıyla CHP Genel Başkanlığı’na getirilen Kemal Kılıçdaroğlu‘nun Parti Sözcüsü olarak görevlendirdiği Müslim Sarı, Merkez Yönetim Kurulu (MYK) toplantısında alınan kararla birebir vakitte milletvekilleri de olan CHP Genel Lider Yardımcıları Burhanettin Bulut, Özgür Karabat ve Nurhayat Altaca Kayışoğlu, CHP Küme Başkanvekilleri Ali Becerikli Başarır ve Gökhan Günaydın ile milletvekilleri Ensar Aytekin, Umut Akdoğan, Veli Ağbaba ve Turan Taşkın Özer‘in “tedbirli olarak kesin ihraç” talebiyle Yüksek Disiplin Konseyi’ne sevk edildiğini açıkladı.
Başarır: Gözleri dönmüş bunların!
T24’ten Şirin Payzın‘a konuşan CHP Mersin Millletvekili Başarır, Kılıçdaroğlu CHP’sinin aldığı kesin ihraç talepli disipline sevkine birinci yansıyı verdi.
CHP Mersin Milletvekili Başarır, “Gülüyorum bu disiplinsizlere! Parti tüzüğünü ayaklar altına aldılar, gözleri dönmüş bunların! Bizi disipline verme yetkileri yok. Biz, kendisini ve bu kararı alanları millete önlemli olarak veriyoruz,” diye konuştu.
Günaydın: Allah akıl versin derim, diğer bir şey demem
Haberi Şirin Payzın‘ın T24 yayınında öğrenen Günaydın şu tabirleri kullandı:
“Allah akıl versin derim, öbür bir şey demem.
Yani bizler Cumhuriyet Halk Partisi’nin öz evlatlarıyız, ben Cumhuriyet Halk Partisi’nde her vakit ahlaktan, hukuktan yana vazife yaptım. Kimsenin bana bu hususta söyleyebileceği bir tek sözcük yoktur, bir tek tez yok hakkımda, bir tek bilinmeyen şahit iftirası bile yok benim aklımda ancak işte bu türlü bir sonuçla karşı karşıyayız.
Tabii benim önlemli olarak disipline sevk edilmem, başta arkadaşlarım da dahil olmak üzere. Bunların sistemleri var. Bu mekanizmalar bizlerin isminin parti meclisinden geçmesi ve yüksek disiplin heyetine sevk edilmesi aslına dayanıyor.
Ben kendi adıma konuşayım da rahat edeyim. Oralarda misyon yapanlar da bizi bilen insanlardır. Benim gözüme baka baka birileri söylesinler bakalım Gökhan Günaydın’ın şurada şöyle bir akçalı ya da ahlaki eksikliğini gördüm diye söylesinler de alınlarını karışlayayım.”
Akdoğan: Ne cehalet yahu!
Karar hakkında paylaşım yapan Umut Akdoğan, şöyle dedi
“Bizi partiden atacaklarmış. Ah, ahhh… Ne cehalet yahu. Biz TBMM üyesiyiz. Milletvekillerini MYK kararı ile disipline veremezsiniz. Parti Meclisi kararı gerekir.”
Aytekin: Bir taneniz bile demedi mi bu unsur milletvekillerine uygulanamaz diye
İhraç talebiyle YDK’ya sevk edilen Ensar Aytekin’de şu sözleri kullandı:
“Gerçekten 63/5 deri mi süreç yaptınız? Bir taneniz bile demedi mi bu unsur milletvekillerine uygulanamaz diye. Üstelik oy birliğiyle o denli mi? Yazık size ya!”
(Editör: Can Öztürk)
Greenpeace’ten COP31 öncesi davet: Fosil yakıtlardan uzaklaşma planı gerekiyor
News
Birleşmiş Milletler’in (BM) teknik müzakere süreci olan Bonn İklim Değişikliği Konferansı (SB64) 8 Haziran’da Almanya’nın Bonn kentinde başladı. Kasım ayında Türkiye’de gerçekleşecek COP31’de alınacak kararların birinci adımı olan konferansı Greenpeace Türkiye grubu de yakından takip ediyor.
Konferansın üçüncü gününde Greenpeace’in düzenlediği basın toplantısında Greenpeace Türkiye yöneticisi Berkan Özyer ile birlikte Greenpeace Avustralya Pasifik COP31 Başkanı Dr. Simon Bradshaw, Greenpeace Brezilya Milletlerarası Siyasetler Uzmanı Camila Jardim ve Greenpeace İklim ve Vergi Adaleti Kampanya Sorumlusu Clara Thompson kelam aldı.
“Afşin-Elbistan tecrübesi bir ilham kaynağı”
Özyer, basın toplantısındaki konuşmasına Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne yapılması planlanan ek ünitelerin ÇED raporunun iptali için açılan davaların 11 Haziran’da görüşüleceğini hatırlatarak başladı.
“Bu sadece mahallî bir etraf sorunu değil. Yükselen popülizm, ekonomik darboğazlar ve siyasi krizlerin global iklim hareketini tehdit ettiği bir periyotta, bu dava bir umut ışığı olarak siyasi baskı altında bile mahallî direnişin ve güçlü sivil toplum hareketlerinin fosil yakıt devlerine karşı koyabileceğini kanıtlıyor. Türkiye’deki bu tecrübe, dünyanın her yerinde emsal çabalar veren taban hareketleri için güçlü bir model ve bir ilham kaynağı sunuyor.”
Türkiye’nin 37 kömür santraliyle Avrupa’nın en büyük kömürle elektrik üreticisi pozisyonunda bulunduğunu hatırlatan Özyer, kömürün bedelini halkın ödediğini ve bunun yalnızca Türkiye’ye has bir öykü değil; fosil yakıt bağımlılığının global öyküsü olduğunu söyledi.
“Elektrifikasyon tahlilin yarısı”
“Daha yeterli bir gelecek ulaşılabilir. Güneş gücü artık Türkiye’nin en ucuz elektrik kaynağı” diyen Özyer evvelki gün Bonn’da açıklanan Türkiye’nin COP31 Aksiyon Gündemine dair şöyle konuştu:
“2035 yılına kadar kesin güç talebinin %35’ini elektrikten karşılamayı hedefleyen yeni global gayesi memnuniyetle karşılıyor ve güçlü bir biçimde destekliyoruz. Lakin elektrifikasyon tahlilin yalnızca yarısı. Elektrifikasyon sonrasında yeni günlük ömürlerimizi, sanayilerimizi ve ulaşım sistemlerimizi eski kömür, petrol ve gazla beslersek, krizi çözmek yerine yalnızca kirliliği öbür bir yere kaydırmış oluruz. Gerçek iklim liderliği, yalnızca pak güçten bahsederek olmaz. Bunun için kömür başta olmak üzere tüm fosil yakıtlardan yiğit ve adil bir çıkış tarihi vermek, sistemli ve planlı bir uzaklaşma planı belirlemek gerekir.”
“Yeni kömürlü termik santral yapmama taahhüdü verin”
“İhtiyacımız olan şey, siyasi irade ve bu geçişin bedelini emekçilere ve topluma ödetmeyen, onları merkeze alıp kimseyi geride bırakmayan gerçek bir adil geçiş” diyen Özyer Türkiye hükümetine taleplerini şöyle sıraladı:
“Yeni kömürlü elektrik santral yapmama taahhüdü verin; fosil yakıtlardan çıkış için kapsamlı ve adil bir geçiş stratejisi geliştirin ve uygulayın; tüm fosil yakıt sübvansiyonlarını evreli olarak kaldırın; 1,5°C yol haritasıyla uyumlu mutlak emisyon azaltım taahhüdünde bulunun; iklim mevzuatının kapalı kapılar arkasında hazırlanmamasını, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kapsayıcı diyaloga dayalı demokratik ve iştirakçi bir yönetişim süreciyle ortaklaşa oluşturulmasını sağlayın. COP31, uzak maksatların sergilendiği bir vitrin olmaktan öteye geçip gerçek bir uygulama için itici güç misyonu görmeli. Tüm dünyanın, global toplum ismine fosilsiz, dirençli ve adil bir geleceğe nihayet kelam vermesi gerekiyor. COP31’i tam da bu yüzden bir dönüm noktası yapmak istiyoruz.”
Dünyanın en varlıklı %0,01’lik bölümünün yıllık iklim borcu yaklaşık 1 trilyon ABD doları
Greenpeace Afrika’nın hazırladığı “Aşırı Servetin Yarattığı İklim Borcu” başlıklı raporu da Clara Thompson basın toplantısında paylaştı. Rapora nazaran, son derece varlıklı çok az sayıda kişi, yüksek karbon salımına yol açan faaliyetlere sahip olmaları, bu faaliyetlere yatırım yapmaları ve karbon ağır hayat usulleri nedeniyle, iklim üzerinde orantısız bir ziyana yol açıyor.
Rapordan öne çıkan datalar şöyle:
Araştırmaya nazaran, global servet dağılımında en zirvedeki %0,01’lik dilimde yer alan ortalama bir kişinin, mülkiyet temelli iklim borcu; global servet dağılımında en üst %10’luk dilimde yer alan ortalama bir kişinin mülkiyet temelli iklim borcunun 130 katından fazla.
Küresel en güçlü %0,01’lik kümenin ortalama bir üyesinin 2022 yılındaki mülkiyet bazlı iklim borcunun 1,24 milyon ABD doları olduğu iddia ediliyor. Bu sayı, 506.783 ABD doları olarak kestirim edilen tüketim bazlı iklim borcunun iki katından fazla olup, iklim sorumluluğunu değerlendirirken sadece tüketimin (örneğin, kirliliğe neden olan özel jetler) ötesine bakmanın ehemmiyetini vurguluyor.
Çalışma, 2022 yılında en varlıklı %1’lik bölümün tüm mülkiyet temelli emisyonların yaklaşık %41’ini oluşturduğunu iddia ederken, en üst %1’lik gelir kümesine atfedilen tüketim temelli emisyonların oranı ise %16,5.
Servet ve mülkiyet temelli iklim sorumluluğu nispeten az sayıda ülkede ağırlaşırken, en büyük iklim kırılganlığına sahip ve iklim finansmanı gereksinimleriyle karşı karşıya olan ülkelerin birden fazla, global servetin yalnızca küçük bir hissesini oluşturuyor.
( BÜLTEN )