Mahfi Eğilmez: Sekizinci kere varlık barışı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mahfi Eğilmez

Kamuoyunda “Varlık Barışı” olarak anılan birtakım kanunlarda değişiklik yapılmasına ait 7582 sayılı Kanun, 4 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kanunda yer alan en kıymetli düzenlemeleri şöyle sıralayabiliriz:

(1) Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul değer ve öbür sermaye piyasası araçlarıyla Türkiye’de bulunan fakat yasal defter kayıtlarında yer almayan varlıklar, 31 Temmuz 2027 tarihine kadar banka yahut aracı kurumlara bildirilebilecek. Bildirilen varlıklar üzerinden yüzde 5 oranında vergi alınacak. Lakin varlıkların makul vadeli hesaplarda, devlet iç borçlanma senetlerinde, kira sertifikalarında yahut teşebbüs sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde bu oran, taahhüt mühletine bağlı olarak yüzde 0 ile yüzde 4 ortasında uygulanacak.

(2) Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek bireylerin, bu statüyü kazanmadan evvelki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunmaması kuralıyla, yurt dışında elde ettikleri çıkar ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna edilecek.

(3) Direkt Yabancı Yatırımlar Yasası’nda yapılan değişiklikle, en az üç farklı ülkede faal olarak faaliyet gösteren alakalı şirketlere yahut şirketler topluluklarına hizmet sunmak üzere kurulan ve yıllık hasılatlarının en az yüzde 80’ini yurt dışındaki bağlantılı şirketlerden elde eden sermaye şirketleri “nitelikli hizmet merkezi” olarak tanımlanıyor.

Nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri çıkarların yüzde 95’i kurum karından indirilebilecek. Makul bölgelerde bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak. İndirim, faaliyete geçilen hesap devrinden itibaren 20 hesap devri boyunca geçerli olacak.

Ayrıca bu merkezlerde istihdam edilen nitelikli hizmet işçisinin fiyatlarının, brüt minimum fiyatın üç katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna edilecek. Sanayi bölgeleri ve İstanbul Finans Merkezi’nde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezleri için bu hudut brüt taban fiyatın beş katı olarak uygulanacak.

(4) Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin tekrar yurt dışında satılmasından yahut yurt dışındaki mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan karların yüzde 95’i kurumlar vergisi hesabında kurum karından indirilebilecek. Makul sanayi bölgeleri ile İstanbul Finans Merkezi’nde faaliyet gösteren kurumlar bakımından bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak.

(5) Sanayi sicil dokümanına sahip ve fiilen üretim faaliyetiyle uğraşan kurumların üretim faaliyetlerinden elde ettikleri çıkarları ile zirai üretim çıkarlarına yüzde 12,5 oranında kurumlar vergisi uygulanacak.

Yasanın kimi hususları yayımı tarihinde yürürlüğe girerken, kimi düzenlemeler 1 Ocak 2027, 1 Temmuz 2027 ve daha sonraki tarihlerde uygulanmak üzere yürürlüğe girecek.

Bu düzenleme, bir varlık barışı maddesinden çok, Mevlânâ’nın “Gel, ne olursan ol tekrar gel” davetini hatırlatıyor.

Bu cins düzenlemeler hakkındaki görüşlerimi şöyle özetleyebilirim:

(1) Yabancı yatırımcıya ya da varlıklarını yurt dışında tutan yerli yatırımcıya sağlanan avantajlar, Türkiye’de faaliyet gösteren ve yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren yatırımcılara tanınan çerçevenin ötesine geçmemelidir. Hasebiyle varlıklarını Türkiye’ye getirenlere, tıpkı varlıkları Türkiye’de elde edip vaktinde beyan eden ve vergisini ödeyen mükelleflere hangi kararlar uygulanıyorsa, tıpkı kararlar uygulanmalıdır.

Tanınabilecek tek ayrıcalık, geçmişe dönük ceza uygulanmaması olabilir. Bunun ötesine geçen her düzenleme, Türkiye’de çıkarını dürüstçe beyan eden ve vergisini vaktinde ödeyen mükellefler açısından bir adaletsizlik yaratır. Devletin misyonu, yükümlülüklerini vaktinde ve eksiksiz yerine getirenleri dezavantajlı duruma düşürmek değil, onları teşvik etmektir.

(2) Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından yahut bu süreçlere aracılık edilmesinden elde edilen karların büyük ölçüde kurumlar vergisinden istisna edilmesi, birinci bakışta Türkiye’yi bölgesel bir ticaret merkezi haline getirme maksadı açısından makul görülebilir. Fakat sürecin konusu, tarafları ve mal hareketi büsbütün yurt dışında gerçekleşeceğinden, bu faaliyetlerin aktif biçimde denetlenmesi son derece güç olacaktır. Bu nedenle, kelam konusu düzenlemenin kara para aklama ve milletlerarası vergi şeffaflığı bakımından ne tıp riskler yaratabileceği dikkatle değerlendirilmelidir. Bu alanda ortaya çıkabilecek sıkıntıların Türkiye’nin milletlerarası yükümlülükleri ve gri liste tecrübesi açısından nasıl önleneceği ise ayrıyeten açıklığa kavuşturulmalıdır.

Eğer yanılmıyorsam, 2008 yılından bu yana çıkarılan ve her seferinde bu son denilen varlık barışı düzenlemelerinin sayısı bununla birlikte sekize ulaşmış bulunuyor. Bir evvelki düzenleme yürürlüğe girdiğinde sorunun artık “varlık barışı” basamağını çoktan aşıp “sürekli af” niteliği kazandığını söylemiştim. Bugün ise sadece affeden değil, belli yatırımcı kümelerine sistematik avantajlar tanıyan bir yapıya hakikat ilerlediğimizi düşünüyorum. Döviz gereksiniminin arttığı ve direkt yabancı sermaye girişlerinin zayıfladığı bir devirde, kısa vadeli sermaye girişlerini teşvik etmeye yönelik birtakım uygulamalara başvurulması anlaşılabilir. Lakin süreksiz gereksinimler için geliştirilen istisnai düzenlemelerin kalıcı hale getirilmesi önemli meseleler yaratabilir.

Vergi sisteminin temel unsurları olan eşitlik, adalet ve öngörülebilirlikten uzaklaşıldığında, kısa vadede elde edilen yararlar uzun vadede toplum açısından çok daha büyük maliyetler yaratabilir.

Bu yazı Mahfi Eğilmez’in şahsî blogundan alınmıştır

( ALINTI )