TCMB: Kredi faizleri hedeflenen sıkılıkla uyumlu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yılın son faiz toplantısına ait özetleri yayımladı. Özetlerde kredi faizlerinde gelinen düzeylerin hedeflenen sıkılıkla uyumlu olduğu belirtildi.

TCMB Para Siyaseti Konseyinin 21 Aralık’taki toplantısına ait özet yayımlandı.

Özette, global enflasyonun yakın devirde gerileme gösterirken, hala uzun periyot ortalamalarının ve merkez bankalarının maksatlarının üzerinde seyrettiği belirtilerek, “PPK toplantı devrine nazaran tüketici enflasyonu gelişmiş ülkelerde yüzde 3,36 seviyesinden yüzde 2,67 düzeyine, gerilerken, gelişmekte olan ülkelerde ise Rusya’da meydana gelen yükselişin tesiri ile yüzde 6,08 seviyesinden yüzde 6,16 seviyesine hudutlu artış kaydetmiştir. Bu bağlamda enflasyon, gelişmiş ülkelerde yüzde 2, gelişmekte olan ülkelerde ise ortalama yüzde 3,5 olan gayelerin üzerinde seyretmeye devam etmektedir.” denildi.

2023 yılı son çeyrek ortalama yıllık enflasyonun, gelişmiş ekonomilerde yüzde 3,2, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 6,4 düzeyinde gerçekleşmesinin beklendiği aktarılan özette, öte yandan çekirdek enflasyonun, bir evvelki PPK periyoduna nazaran gelişmiş ülkelerde yüzde 3,97’den yüzde 3,76’ya, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 6,50’den yüzde 6,48’e gerilediği bildirildi.

TIKLAYIN  – TCMB: Aylık enflasyon ocakta yükselecek

Emtia fiyatlarının son periyotta genele yayılan bir düşüş sergilese de jeopolitik riskler, finansal şartlar ve arz taraflı faktörlerin, petrol fiyatlarında oynaklığın sürmesine yol açtığına işaret edilen özette şunlar kaydedildi:

“Varil başına Brent petrol fiyatları bir evvelki PPK toplantısından bu yana 73-83 ABD doları bandında hareket sergilerken, Avrupa doğal gaz fiyatları için gösterge niteliğinde olan TTF’de (Title Transfer Facility) ise aşağı istikametli bir seyir izlenmiştir. Emtia Fiyat Endeksi’nin mevcut düzeyi, son 10 yılın ortalamasının yüzde 25,6 üzerindedir. Endeks geçen yıl ulaştığı en yüksek düzeye nazaran yüzde 29 gerilemiştir. Misal halde geçen yıl ulaştığı zirve noktasına nazaran yüzde 15,9 gerileme kaydeden Ziraî Emtia Fiyat Endeksi, son 10 yılın ortalamasının yüzde 10,1 üzerindedir. Bu durum, besinin tüketici sepeti içerisindeki yüksek hissesi nedeniyle enflasyon üzerinde hala tesirli olmaktadır. Çekirdek enflasyonun ve enflasyon beklentilerinin yüksek düzeyleri global enflasyonun bir mühlet daha merkez bankalarının gayelerinin üzerinde seyretmeye devam edeceğini ima etmektedir. Buna rağmen, ABD Merkez Bankası (Fed) başta olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankaları irtibatlarında bilhassa çekirdek enflasyondaki düşüşe vurgu yaparken, orta vadeli enflasyon kestirimlerini de düşürmüşlerdir. Bunun sonucunda, 2024 yılında faiz indirimlerinin daha erken başlayabileceği istikametinde beklentiler güçlenirken, siyaset faizlerinin mümkün seyrine ait öngörüler de aşağı istikametli güncellenmiştir. Takip edilen 12 gelişmiş ülke merkez bankası son 22 ayda toplamda 172 toplantı yapmış, bu toplantıların 107 adedinde siyaset faizleri artırılmıştır. Birebir periyotta takip edilen 15 gelişmekte olan ülke merkez bankası toplamda 254 toplantı yapmış, bu toplantıların 107 adedinde siyaset faizleri artırılmıştır. Uygulanan para siyasetinin sonucunda global finansal şartlar değerli oranda sıkılaşırken, son devirde faiz artırım kararlarının frekansı azalmış ve birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülke merkez bankası mali sıkılaşma süreçlerinin sonuna ulaşmıştır. “

Rusya’da enflasyonun artış eğiliminin sürmesi nedeniyle merkez bankasının faiz artırmaya devam ettiği, bununla birlikte, tüketici enflasyonunda meydana gelen düşüş ile Brezilya, Peru, Şili ve Macaristan merkez bankalarının faiz indirim süreçlerine devam ettiği anımsatılan özette, Kolombiya Merkez Bankası’nın da uzun bir müddet sonra birinci kere siyaset faizini indirdiği hatırlatıldı.

Özette, “Enflasyonun düzeyleri ve merkez bankalarının siyaset bağlantıları göz önüne alındığında, kelam konusu ekonomilerde siyaset faizlerinin düşen enflasyona nazaran ayarlanmaya devam edeceği fakat mali sıkılığın enflasyondaki düşüş eğilimini sürdürecek formda korunacağı beklenmektedir.” sözleri yer aldı.

“Küresel bileşik PMI göstergesi kasım ayında bir evvelki aya kıyasla 0,4 puan yükselerek 50,4 olmuştur”

PPK Toplantı Özeti’nde, global büyüme görünümündeki yatay seyre karşın iş gücü piyasalarındaki sıkılığın devam ettiğine işaret edilerek, şunlara vurgu yapıldı:

“Türkiye’nin dış ticaret ortaklarının ihracat hisseleriyle yüklendirilen global büyüme endeksi bir evvelki PPK toplantısı periyoduna kıyasla epeyce sonlu bir seviyede azalış kaydetmiştir. Endeksin 2023 yılı için varsayım edilen büyüme oranı ocak ayındaki taban düzeyin yaklaşık 0,3 puan üzerinde olup yüzde 1,6 seviyesindedir. Kelam konusu endeksin 2022 yılındaki yüzde 3,5 olan büyüme oranı göz önüne alındığında, Türkiye’nin dış talebini etkileyen global büyüme görünümünde yıllık bazda kayda kıymet bir yavaşlama gözlenmektedir. Öte yandan, Global Satınalma Yöneticileri Endeksi (Purchasing Managers’ Index- PMI) bilgilerinin kasım ayında sonlu da olsa yükseldiği görülmektedir. Kasım global imalat sanayi PMI verisi bir evvelki aya nazaran 0,5 puan, global hizmetler PMI verisi ise 0,2 puan artmış ve anılan bilgiler sırasıyla 49,3 ve 50,6 seviyelerinde gerçekleşmiştir. Böylelikle, global bileşik PMI göstergesi kasım ayında bir evvelki aya kıyasla 0,4 puan yükselerek 50,4 olmuştur. Global PMI bilgilerindeki artış hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler kaynaklı olarak gerçekleşmiştir. Lakin global PMI datalarının ekim-kasım devrine ilişkin ortalama pahaları evvelki çeyrek ortalamaları ile karşılaştırıldığında, bahsi geçen bilgilerde bilhassa yılın birinci yarısına kıyasla bir gerileme göze çapmaktadır. Bilhassa yılın birinci yarısında global iktisadi faaliyetin en değerli itici gücü olan hizmetler bölümüne dair PMI dataları hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler kümesi için ekim-kasım devrinde besbelli bir halde gerilemiştir. Türkiye’nin değerli ticaret ortaklarından Avro Bölgesine ilişkin bileşik PMI göstergesi aralık ayında bir evvelki aya nazaran 0,6 puan azalarak 47 olmuş ve eşik bedelin altında seyretmeye devam etmiştir.”

Özette, Avro Bölgesi’nde bir evvelki aya kıyasla aralık ayında imalat sanayi PMI verisinin değişmediği, hizmetler PMI verisinin 0,7 puan gerilediği ve bahsi geçen göstergelerin sırasıyla 44,2 ve 48,1 düzeylerinde gerçekleştiği bildirildi.

Üçer aylık devirler prestijiyle değerlendirildiğinde Avro Bölgesi bileşik PMI verisinin yılın son çeyreğinde bir evvelki çeyreğe nazaran 0,5 puan gerileyerek 47 olduğu aktarılan özette, “Bu durum Avro Bölgesi’nde iktisadi faaliyette üçüncü çeyrekte yaşanan sakinliğin yılın son çeyreğinde de devam ettiğine işaret etmektedir. Çin iktisadında ise bileşik PMI verisi kasım ayında hem imalat sanayi hem de hizmetler bölümü kaynaklı olarak 1,6 puan yükselerek 51,6 olmuştur. Bununla birlikte, Çin bileşik PMI verisinin ekim-kasım ortalaması bir evvelki çeyreğe nazaran 0,7 puan gerilemiş ve 50,8 seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmeler çerçevesinde, global iktisadi faaliyette üçüncü çeyrekte yaşanan yavaşlamanın son çeyrekte de devam ettiği ve global iktisadın üçüncü çeyreğe misal bir büyüme görünümü sergilediği iddia edilmektedir.” bilgisi yer aldı.

 “6 Kasım-8 Aralık ortasındaki 5 haftada GOÜ pay senedi piyasalarında 15,9 milyar dolar portföy girişi gerçekleşmiştir”

Özette, “Gelişmiş ülke merkez bankalarının daha uzun bir mühlet sıkı para siyaseti duruşunu sürdüreceği beklentisinin yanı sıra global risk iştahındaki dalgalanmalar ve Çin iktisadına yönelik belirsizliklerin tesirli olduğu ağustos-ekim periyodunda (31 Temmuz-03 Kasım 2023) gelişmekte olan ülkeler (GOÜ) pay senedi piyasalarından 54,6 milyar dolar, tahvil piyasalarından ise 5,4 milyar dolarlık net çıkış gözlenmiştir.” denildi.

Takip eden devirde, ABD’de enflasyonun ekim ayının akabinde kasım ayında da düşüşünü sürdürerek yüzde 3,1 düzeyine gerilemesine ek olarak Fed’in aralık toplantısındaki bağlantısının tesiriyle global risk iştahında kayda bedel bir toparlanma görüldüğüne dikkat çekilen özette, “Bunun sonucunda, 6 Kasım-8 Aralık ortasındaki 5 haftada GOÜ pay senedi piyasalarında 15,9 milyar dolar, tahvil piyasalarında ise 3,6 milyar dolarlık portföy girişi gerçekleşmiştir. Son periyotta gelişmiş ülkelerde çekirdek enflasyon eğilimindeki düşüşün istikrar kazanması ve arz taraflı baskıların azalmaya devam etmesi, emtia fiyatlarının düşük seyri ile birleşerek global enflasyon görünümünün güzelleşmesine neden olmuştur. Jeopolitik riskler, nakdî sıkılığın seviyesi ve gelişmiş ülke merkez bankalarının faiz indirim süreçlerine başlama zamanlaması, önümüzdeki periyotta global iktisadın seyri açısından belirleyici olacaktır.” değerlendirmesi yer aldı.

“Doğal gaz tesiri hariç tutulduğunda tüketici fiyatları artış oranındaki yavaşlama eğilimi sürmüştür”

“Tüketici fiyatları kasım ayında yüzde 3,28 oranında yükselmiş, yıllık enflasyon 0,62 puan artışla yüzde 62,0 olmuştur. Kasım ayında hudutlu bir artış kaydeden manşet enflasyon son Enflasyon Raporu’nda sunulan görünümle uyumlu seyretmektedir.” sözleri yer alan özette şunlara işaret edildi:

“Doğal gazda bedelsiz kullanım hududunun (ilk 25 metreküp) aşılmasıyla, doğal gaz kaleminden aylık tüketici enflasyonuna gelen tesir iddialarla uyumlu gerçekleşerek 1,01 puan olmuştur. Doğal gaz tesiri hariç tutulduğunda tüketici fiyatları artış oranındaki yavaşlama eğilimi sürmüştür. Döviz kurları istikrarlı seyrederken, global güç fiyatları eylül ayı sonlarında ulaştığı düzeylerden gerilemeye devam etmektedir. Buna rağmen, yurt içi talebin mevcut düzeyi, hizmet fiyatlarındaki katılık ve jeopolitik riskler enflasyon baskılarını canlı tutmaktadır. Alt kümelerin yıllık enflasyona katkıları, güç kümesinde 1,74 puandan 3,13’e (1,39 puan artış), alkol, tütün ve altın kümeleri toplamında 2,59 puandan 2,90’a (0,31 puan artış), hizmet kümesinde 23,4 puandan 23,5’e (0,16 puan artış) yükselirken, besin ve alkolsüz içecekler kümesinde 17,8 puandan 17,0’a (0,84 puan azalış) ve temel mal kümesinde 15,8 puandan 15,4’e (0,40 puan azalış) gerilemiştir. Besin ve alkolsüz içecekler kümesi fiyatları kasım ayında yüzde 2,78 oranında artış kaydederken bu kümede yıllık enflasyon 4,83 puan düşerek yüzde 67,2 olarak gerçekleşmiştir.

Mevsimsellikten arındırılmış bilgilerle, meyve fiyatlarında ölçülü yükseliş ve zerzevat fiyatlarında ise gerileme kaydedilmiştir. Taze meyve ve zerzevat hariç besinde ise fiyat artışları gücünü korumuştur. Başka işlenmemiş besin kümesinde bakliyat, pirinç ve beyaz et kalemleri kasım ayında fiyat artışlarıyla öne çıkmıştır. Bu periyotta, işlenmiş besin kümesinde aylık artış güçlenmiş, süt ve süt eserleri, işlenmiş et eserleri, katı-sıvı yağlar ile konserve zerzevat eserlerindeki fiyat yükselişleri dikkat çekmiştir. Güç fiyatları kasım ayında yüzde 9,98 oranında yükselmiş, küme yıllık enflasyonu 9,58 puan artışla yüzde 21,2 olmuştur. Kasımda, 25 metreküpü bedelsiz olarak kullandırılan doğal gaz kaleminde tüketim artışına paralel olarak sepete yansıyan fiyatlar yükselmeye devam ederek güç kümesi fiyatlarını üst taraflı etkilemeyi sürdürmüştür. Bu çerçevede, kasım ayında doğal gaz kalemi aylık manşet enflasyonu 1,01 puan üste çekmiştir.”

Özette, “Doğal gazın aylık enflasyon üzerindeki katkısının aralık ayında zayıflayacağı öngörülmektedir. Ham petrol fiyatlarındaki gelişmeleri takiben bu periyotta akaryakıt fiyatları yüzde 1,06 oranında gerilemiştir. Global güç fiyatlarına paralel bir halde katı yakıtlarda fiyat artışı yüzde 1,95 ile yavaşlamış, bu devirde tüp gaz fiyatları ise yataya yakın seyretmiştir. Kasım ayında şebeke suyu fiyatlarındaki artış yüzde 2,90 ile evvelki aya kıyasla besbelli ölçüde yavaşlamıştır.” sözlerine yer verildi.

 “Yıllık enflasyon lokanta-otel alt kümesinde gerilerken, kira başta olmak üzere öbür alt kümelerde yükselmiştir”

PPK Toplantı Özeti’nde, hizmet kümesi fiyatlarının kasım ayında yüzde 2,76 arttığı, küme yıllık enflasyonunun 1,06 puan yükselerek yüzde 89,7 düzeyine ulaştığı belirtilerek, yıllık enflasyonun lokanta-otel alt kümesinde gerilediği, kira başta olmak üzere başka alt kümelerde yükseldiği bildirildi.

“Hizmet kümesi kira hariç incelendiğinde, yıllık enflasyonun yataya yakın seyrettiği gözlenmektedir. Kira alt kümesinde aylık bazda artışın yüzde 5,97 ile bir evvelki aya kıyasla sürat kesmesi dikkati çekmiş, öteki taraftan alt küme yıllık enflasyonu 5,14 puan yükselişle yüzde 105,8 olarak gerçekleşmiştir.” denilen özette şu bilgilere yer verildi:

“Cep telefonuyla yapılan görüşme ve internet fiyatlarında devam eden yükselişlerle, haberleşme hizmetlerinde aylık fiyat artışı yüzde 5,20 ile güçlenmiş, alt küme yıllık enflasyonu yüzde 60,6 olmuştur. Lokanta-otel alt kümesinde yemek hizmetlerinde aylık fiyat artışı yavaşlarken, konaklama fiyatlarındaki düşüş devam etmiştir. Öbür hizmetler alt kümesinde kasım ayında fiyatlar yüzde 1,73 ile ölçülü bir oranda artarak bu kümede yavaşlamanın sürdüğüne işaret etmiştir. Akaryakıt fiyatlarındaki gerilemenin de tesiriyle ulaştırma hizmetlerinde fiyatlar görece yatay seyretmiştir. Temel mal kümesi yıllık enflasyonu 0,81 puan düşüşle yüzde 52,2 olmuştur. Alt kümeler bazında incelendiğinde, fiyat artışının sağlam mallarda evvelki aya misal halde hudutlu bir oranda gerçekleştiği, giysi ve ayakkabıda ise mevsimsel eğiliminin tersine gerilediği izlenmiştir. Yıllık enflasyon, sağlam mallarda gerilerken öbür alt kümelerde yükselmiştir. Sağlam mal (altın hariç) alt kümesinde fiyat artışı yüzde 0,66 ile zayıf seyretmiş, elektrikli ve elektriksiz mesken aletleri fiyatları gerilerken, araba ve mobilya fiyatları ölçülü bir halde yükselmiştir. Giysi ve ayakkabı alt kümesinde fiyatlar yüzde 0,38 gerilemiş, yıllık enflasyon 1,62 puan yükselerek yüzde 39,7 olmuştur. Öteki temel mallarda fiyatlar yüzde 2,66 ile son iki aya emsal bir oranda yükselmiş, yıllık enflasyon 0,72 puan artarak yüzde 50,1 olarak gerçekleşmiştir. Aylık enflasyonun ana eğilimindeki düşüş sürmektedir. Mevsimsellikten arındırılmış aylık artışlar kasım ayında B ve daha bariz olarak C göstergesinde yavaşlamıştır. Bu görünüm, yayılım endeksi, Medyan ve SATRIM göstergelerinde gözlenen düşüşler ile de teyit edilmektedir. Mevsimsellikten arındırılmış B ve C endekslerinin üç aylık ortalama artışları 2022 yılının şubat ayında sırasıyla yüzde 8,79 ve yüzde 8,65 ile en yüksek noktasına çıkarken, 2023 yılı kasım ayı prestijiyle sırasıyla yüzde 3,49 ve yüzde 3,61 düzeylerinde gerçekleşmiştir. Kasım ayında B ve C endeksinin mevsimsellikten arındırılmış artış oranları ise, sırasıyla yüzde 2,56 ve yüzde 2,57 olarak ölçülmüştür. Tüketici enflasyonu yayılım endeksi kasım ayında azalış eğilimine devam etmiş, ekim ayında tarihi ortalamanın 1,4 standart sapma üzerinde olan bedel 0,5 standart sapmaya gerilemiştir.”

“Öncü göstergeler, enflasyonun ana eğiliminde kasım ayındaki düzeylerin korunduğuna işaret etmektedir”

Özette, öncü göstergelerin, enflasyonun ana eğiliminde kasım ayındaki düzeylerin korunduğuna işaret ettiği belirtilerek, öncü bilgilere nazaran, aralık ayında güç kümesi fiyat artışı yüksek olmakla birlikte bir evvelki aya kıyasla yavaşladığına işaret edildi.

Bu gelişmede doğal gaz kaleminin tesirli olduğu bildirilen açıklamada “Bununla birlikte, mevsimsel tüketim artışına bağlı olarak bedelsiz kullanım ölçüsünü aşan kullanımların ölçülen fiyatlara yansımasıyla kasım aylık enflasyonunu 1,01 puan üst çeken tesirin aralık ayında 0,33 puan civarına gerileyeceği iddia edilmektedir. İşlenmiş besin alt kümesinde ise evvelki aya kıyasla fiyat artışlarında yavaşlama gözlenirken, işlenmemiş besin fiyat artışında zerzevat ve kırmızı et gelişmelerine istinaden güçlenme gözlenmektedir. Hizmet kümesi aylık enflasyonunun öngörüldüğü üzere daha katı bir seyir izleyeceği, temel mal alt kümesinin ise güçlü tüketim malları kaynaklı olarak bir ölçü artış sergileyeceği öngörülmektedir. Aylık enflasyon, başta taban fiyat olmak üzere fiyat ayarlamaları ve vakte bağlı fiyat belirleme eğilimi yüksek kalemlerin tesiri ile ocak ayında yükselecektir. Enflasyon Raporu varsayımlarına de yansıtılmış olan aylık enflasyondaki kelam konusu artışın şubat ayı ve sonrasında yavaşlayarak, yılın birinci yarısında enflasyonun ana eğilimindeki düşüşe yakın seyredeceği kestirim edilmektedir.” denildi.

Özette, yakın periyoda ait göstergelerin, nakdî sıkılaştırmanın finansal şartlara yansımasıyla yurt içi talepteki dengelenmenin sürdüğüne işaret ettiği belirtilerek, bununla uyumlu bir halde, ithalat eğilimi zayıflarken dış ticaret istikrarının nispeten olumlu bir görünüm sergilediği söz edildi. Öbür taraftan, fiyat indirimleri ve kampanyaların talepteki düşüşü sınırlayan ögeler olduğu belirtildi.

Ekim ayında perakende satış hacim endeksinin mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 2 arttığı belirtilen özette, “Perakende satış hacmi yıllık büyümesi 0,5 puan azalışla yüzde 13,7 oranında gerçekleşmiş, çeyreklik bazda ise perakende satışlar üçüncü çeyrekte gerçekleşen yüzde 0,6 artış sonrası yatay seyretmiştir.” sözü kullanıldı.

Kampanyaların ağırlaştığı kasım ayında kartla yapılan harcamalardaki yükselişin sürdüğü belirtilen özette, şunlar tabir edildi:

“Mevsimsellikten arındırılmış öncü göstergeler ise aralık ayında kartla yapılan harcamaların artış suratında yine yavaşlama işaretleri vermektedir. İmalat sanayi firmalarının mevsimsellikten arındırılmış olarak kayıtlı iç piyasa siparişlerinin dördüncü çeyrekte düşüş kaydettiği görülmektedir. Ana mal kümelerine nazaran değerlendirildiğinde kelam konusu azalışın sağlam mal kümesinde daha bariz olduğu gözlenmektedir. Firma görüşmeleri de kelam konusu devirde fiyat indirim kampanyaları ve öne çekilen talep güdüsünün yurt içi satışlardaki ivme kaybını sınırladığını ima etmektedir. Nakdî sıkılaştırma süreciyle başlayan dengelenme devam etse de talebin ocak ayında fiyat güncellemeleriyle direnç gösterebileceği kıymetlendirilmektedir. Bu çerçevede, talebin mevcut düzeyi enflasyon üzerinde bir risk ögesi olarak görülmeye devam etmektedir.”

 “Yüksek frekanslı bilgiler iş gücü piyasasında talebin gücünü koruduğuna işaret etmektedir”

Özette, ekim ayında sanayi üretim endeksinin, mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 0,4 azaldığı, takvim tesirlerinden arındırılmış olarak yıllık bazda yüzde 1,1 arttığı hatırlatıldı.

Çeyreklik bazda değerlendirildiğinde sanayi üretiminin, ekim ayı prestijiyle üçüncü çeyreğe kıyasla yüzde 0,7 azaldığı söz edilen özette, aylık oynaklığı yüksek kesimler dışlandığında sanayi üretiminin çeyreklik olarak yüzde 0,2 azalış gösterdiği belirtildi. Kasım ayında ise mevsimsellikten arındırılmış olarak imalat sanayi kapasite kullanım oranının aylık bazda 0,7 puan artarak yüzde 77,5 düzeyinde gerçekleştiği söz edildi.

Ekim ayı prestijiyle mevsimsellikten arındırılmış istihdamın 31,8 milyon düzeyinde gerçekleştiği aktarılan özette, “Bu periyotta mevsimsellikten arındırılmış istihdamda çeyreklik bazda yüzde 0,6 oranında artış gerçekleşirken iş gücüne iştirak oranı 0,1 puan azalış kaydetmiştir. İşsizlik oranı ekim ayında bir evvelki aydaki yüzde 9 düzeyine nazaran 0,5 puan azalarak yüzde 8,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. Yüksek frekanslı bilgiler iş gücü piyasasında talebin gücünü koruduğuna işaret etmektedir.” değerlendirmesine yer verildi.

 “Yıllıklandırılmış olarak altın istikrarındaki güzelleşme eğilimi sürmektedir”

Özette, ekim ayında yıllıklandırılmış cari süreçler açığının, dış ticaret açığında süregelen azalış eğilimine paralel olarak evvelki aya nazaran 1 milyar dolar düşüşle 50,7 milyar dolara gerilediği belirtildi.

Söz konusu gerilemenin, ihracattaki artış, altın dış ticaret açığındaki azalış ve güç fiyatlarında yıllık bazda devam eden düşüşün tesiriyle güç istikrarındaki güzelleşme kaynaklı olduğu bildirilen özette, altın ve güç hariç dış ticaret açığında artış gözlendiği söz edildi.

Özette, şu bilgiler verildi:

“Kasım ayına ait süreksiz dış ticaret bilgileri mevsimsellikten arındırılmış olarak ihracat ve ithalatın aylık bazda azalış kaydettiğini göstermekte, bununla birlikte ithalat tarafındaki azalışın daha bariz olduğuna ve yatırım malı dışındaki başka mal kümelerinden kaynaklandığına işaret etmektedir. Aralık ayı için yüksek frekanslı bilgilerle bir arada değerlendirildiğinde 3 aylık ortalama eğilim, ihracatta artış, ithalatta ise yatay bir seyrin yanı sıra yıllık bazda gerileme ima etmektedir. Güçlü tüketim malı ithalatının ise kampanyalarla uyarılmasına karşın mevsimsellikten arındırılmış büyümesinin yılın son çeyreğinde yavaşlamaya devam ettiği varsayım edilmektedir. Son çeyreğe ait öncü bilgiler altın ihracatında artışa, altın ithalatında ise tarihi ortalamaların üzerindeki seyrin devamına işaret ederken, yıllıklandırılmış olarak altın istikrarındaki düzgünleşme eğilimi sürmektedir.”

Ekim ayı prestijiyle yıllıklandırılmış hizmetler istikrarı fazlasının evvelki aydaki düzeyine nazaran 0,3 milyar dolar azalarak 51,7 milyar dolar olduğu belirtilen özette, “Bununla birlikte güçlü ve yıl geneline yayılmış olarak seyreden turizm gelirleri cari istikrara katkı sunmaya devam etmektedir. Seyahat gelirleri yılın birinci 10 ayında bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran 5,8 milyar dolar artarak 42,2 milyar dolar düzeyine ulaşmıştır. Yabancı ziyaretçi sayıları da benzeri formda yılın birinci 10 ayında bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 12,6 artarak 44,1 milyon kişi düzeyinde gerçekleşmiştir.” sözü kullanıldı.

“Üçüncü çeyrekte ağırlaşan maliyet taraflı baskılar fiyatlara büyük ölçüde yansıdı”

Özette, 2022 yılının ikinci yarısından itibaren gerileyen güç emtia fiyatlarında temmuz ayında başlayan artış eğiliminin ekim ayında sona erdiği, fiyatların izleyen periyotta tekrar düşüş sergilemeye başladığı belirtildi.

Son aylarda yataya yakın seyreden güç dışı emtia fiyatlarının da ekim ayında geriledikten sonra kasım ayında nispeten yatay seyrettiği aktarılan özette, aralık ayının birinci üç haftası prestijiyle güç kümesinde fiyatların azalmaya devam ettiği, güç dışı emtia fiyatlarında da bir ölçü gerileme olduğunun izlendiği bildirildi.

Özette, yurt içi üretici fiyatları kasım ayında yüzde 2,81 yükselirken, yıllık enflasyonun 2,86 puan artışla yüzde 42,3 olduğu belirtilerek, “Birikimli maliyet artışlarının yansıtılmasıyla ekim ayı başında sanayi elektrik ve doğal gaz tarifeleri ile elektrik üreticileri doğal gaz tarifelerinin yüzde 20 oranlarında yükseltilmesinin tesirleri, kasım ayında elektrik, gaz, buhar, iklimlendirme kümesi üzerinde gözlenmiştir. Bu çerçevede ana sanayi kümelerine nazaran incelendiğinde, en besbelli artış güç kümesinde kaydedilmiştir. Bu devirde yıllık enflasyon, güç kümesinde yüzde eksi 5,9 ile negatif bölgedeki seyrini sürdürürken, başka kümelerde yüksek oranlarda lakin görece yatay seyretmiştir.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi kasım ayında tarihi eğilimine yakınsarken, memleketler arası nakliyecilik maliyetlerinin bu periyotta düşük düzeylerini koruduğu belirtilen özette, global emtia fiyatlarının kasım ayında gerilemeye devam ettiği, döviz kurlarının ise son aylardaki ölçülü seyrini sürdürdüğü bildirildi.

Özette, akaryakıt fiyatlarının, başta ulaştırma hizmetleri olmak üzere tüketici fiyatları üzerinde gerek üretim girdisi gerekse nakliyecilik maliyetleri kanalıyla değerli bir tesir oluşturma potansiyeline sahip olduğu vurgulanarak şunlar kaydedildi:

“Nitekim, yılın üçüncü çeyreğinde akaryakıt fiyatlarında döviz kuru, ham petrol fiyatları ve vergi düzenlemeleri kaynaklı olarak kaydedilen besbelli artışlar birebir çeyrek içinde ulaştırma hizmetleri fiyatlarına süratli formda yansımıştır. Akaryakıt fiyatları ekim ayıyla birlikte düşüş göstermeye başlamış, bu gelişmeye paralel olarak kasım ayında ulaştırma hizmetlerinde fiyatlar yatay seyretmiştir. Akaryakıt fiyatlarında süregelen gerilemeyle birlikte öncü göstergeler, aralık ayında ulaştırma hizmetleri fiyatlarındaki olumlu seyrin süreceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte, jeopolitik gelişmelerle süratli halde harekete geçen petrol fiyatlarındaki oynaklık enflasyon üzerinde potansiyel bir risk ögesi olmayı sürdürmektedir.”

Özette, bu çerçevede, üçüncü çeyrekte ağırlaşan maliyet istikametli baskıların fiyatlara büyük ölçüde yansıdığının değerlendirildiği vurgulandı.

“Yüksek atalet sergileyen hizmet kesiminde aylık artışlar 2022’ye kıyasla yüksek seyretmektedir”

Hizmet dalında temmuz ayından itibaren güçlü fiyat artışları kaydedildiği aktarılan özette, “Yüksek atalet sergileyen hizmet dalında aylık artışlar 2022’ye kıyasla yüksek seyretmektedir. Temel mal ve hizmet kümelerini içeren C endeksinde yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 70 düzeyindeyken hizmet bölümünde yıllık enflasyonun yüzde 90 civarında olduğu gözlenmektedir. Hizmet bölümüne ilişkin yayılım endeksi de tarihi ortalamasının yaklaşık yüzde 45’i kadar üzerinde seyrederek, artışların dal geneline yayılmaya devam ettiğini göstermektedir.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Özette, yükselmeye devam eden konut fiyatları, geçmiş enflasyona endeksleme davranışı ve gayrimenkul piyasasındaki arz-talep uyumsuzluklarının kira artışlarının yüksek seyretmesine neden olarak tüketici enflasyonunu olumsuz istikamette etkilediğine işaret edilerek, “Diğer taraftan, konut fiyatlarındaki artışlar yavaşlarken, Perakende Ödeme Sistemi mikro bilgilerinden takip edilen kiralar ile büyükşehirler için online platformlardan takip edilen bilgiler kiraların artış oranının son periyotta yavaşlama eğilimi gösterdiğine işaret etmektedir. Hakikaten, bu görünüme istinaden kira alt kümesinde fiyat artış suratında kasım ayında yavaşlama gözlenmektedir.” sözü kullanıldı.

Gıda, fiyat ve turizm kaynaklı gelişmelerden kıymetli ölçüde etkilenen lokanta ve otel alt kümesinde aylık fiyat artışlarının süreklilik gösteren bir görünüm arz ettiği belirtilen özette, şöyle denildi:

“Lokanta ve otel alt kümesini besin fiyatları kanalıyla son periyotta yemek hizmetleri fiyatları sürüklemeye devam etmektedir. Kasım ayında lokanta-otel kümesinde yemek hizmetlerinde aylık fiyat artışı yavaşlarken, konaklama fiyatlarındaki düşüş devam etmiş, böylece alt küme enflasyonu evvelki aya kıyasla daha ölçülü bir görünüm sergilemiştir. Kira, eğitim, sıhhat ve eğlence-kültür başta olmak üzere makul hizmet kalemleri geçmiş tüketici enflasyonuna dönük fiyat belirleme davranışı sergileyerek, enflasyonist tesirlerin uzun bir vakte yayılmasına neden olmaktadır. Kontrata bağlı fiyat katılıklarının olduğu haberleşme hizmetleri de benzeri bir tesirde bulunurken, kelam konusu alt kümede fiyat artışlarının güçlü seyrini sürdürdüğü gözlenmektedir. Yakın devir tüketici enflasyonu gerçekleşmeleri dikkate alındığında, makul hizmet kesimi kalemlerinde enflasyonun bir mühlet daha yüksek seyretme riski bulunmaktadır.”

Özette, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarında hudutlu bir güzelleşmenin başladığının değerlendirildiği belirtildi. Fiyatlama davranışındaki gelişmeleri izlemek için takip edilen göstergelerden biri olan tüketici enflasyonu yayılım endeksinin fiyatı düşen eserlerin hissesinin artmasıyla kasım ayında gerilemeye devam ettiği aktarılan özette, şokların tesirinin zayıfladığı periyotlarda enflasyonu süratli bir biçimde yavaşlayabilen temel mal kümesinde ise yayılım endeksinin tarihi ortalamasına gerilediği aktarıldı.

Özette, “Enflasyon beklentilerindeki gerileme sürmektedir. Aralık ayı Piyasa İştirakçileri Anketi sonuçlarına nazaran cari yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 67,2’den 1,84 puan düşüşle yüzde 65,4, 12 ay sonrasına ait enflasyon beklentisi yüzde 43,9’dan 2,71 puan azalışla yüzde 41,2, gelecek 24 ay sonrasına ait enflasyon beklentisi yüzde 25,1’den 0,27 puan gerilemeyle yüzde 24,8 olmuştur. Öte yandan, 5 yıl sonrasına ait enflasyon beklentisi yüzde 12,3’den 0,34 puan üst güncellemeyle yüzde 12,6 düzeyine yükselmiştir. Enflasyon beklentilerinin düzeyinin yanı sıra dağılımında da kısmi bir düzgünleşme gözlenmiştir. 12 ay sonrasına ait enflasyon beklentilerinin dağılımı, bir evvelki aya kıyasla merkezi eğilim etrafında artan bir uzlaşıya işaret etmektedir.” denildi.

Parasal ve miktarsal sıkılaştırma ile sadeleşme kararlarının tesiriyle kredi faizlerinde gelinen düzeylerin hedeflenen finansal sıkılık seviyesiyle uyumlu olduğunun değerlendirildiği özette, “Politika faizinin yüzde 5 puan yükseltildiği bir evvelki PPK toplantı haftası ile son toplantı haftası ortasında ticari kredi faizleri ve tüketici kredisi faiz oranları 0,2 ve 0,92 puan değişimle yatay bir görünüm sergilemiştir. Birebir periyotta mevduat faizleri, tüm vadeler genelinde ortalama 4,04 puan, 3 ay vadeli mevduatlarda ise 6,1 puan artarak nakdî transferi güçlendirmiştir.” tabirlerine yer verildi.

Önceki PPK toplantı haftasından bu yana yatay seyreden konut kredisi faizlerinin yüzde 42 düzeyinde gerçekleştiği belirtilen özette, şunlar kaydedildi:

“Taşıt kredisi faiz oranları, yıl sonu satış kampanyalarının tesiriyle 750 baz puan azalarak yüzde 32,8 olarak gerçekleşirken, muhtaçlık kredisi (Kredili Mevduat Hesabı-KMH hariç) faizleri ölçülü bir artış ile 15 Aralık 2023 prestijiyle yüzde 61,7 olarak gerçekleşmiştir. Öte yandan, Türk lirası ticari kredi faizleri yatay bir seyir izleyerek yüzde 51,8 olarak gerçekleşmiştir. Kredi büyümesi ve kompozisyonunda olağanlaşma devam etmiştir. 15 Aralık 2023 prestijiyle, 2022 yılı sonuna kıyasla ferdi kredi bakiyesi kredi kartlarında yüzde 141,7, taşıt kredilerinde yüzde 85,0, gereksinim kredilerinde yüzde 41,1, konut kredilerinde ise yüzde 21,8 olmak üzere toplamda yüzde 67,4 oranında artmıştır.

Parasal sıkılaşma ve atılan öbür adımlar ile yavaşlama eğilimine giren ferdî kredilerin, yıl sonu harcamalarının tesiriyle evvelki PPK toplantısı haftasından bu yana ortalama 4 haftalık büyüme oranları bir ölçü artış sergileyerek, yüzde 3,33 olarak gerçeklemiştir. Taşıt kredileri ve muhtaçlık kredilerinde bu oran sırasıyla yüzde 2,29 ve yüzde 2,10 düzeyindedir. Ferdi kredi kartlarında ise bu oran yüzde 6,26 ile daha yüksek düzeylerde gerçekleşmiştir. Öbür taraftan, Türk lirası ve kur tesirinden arındırılmış yabancı para ticari kredilerin birebir periyotta ortalama 4 haftalık artış oranları sırasıyla yüzde 2,18 ve 0,02 düzeyinde gerçekleşmiştir.”

 “Ticari kredi kompozisyonunun cari istikrara katkı sağlayacak nitelikte oluşacağı değerlendirildi”

Özette, fiyat istikrarının sürekliliğini sağlamak maksadıyla, cari dengeyi güzelleştirecek teknolojik dönüşüm, arz sürekliliğine katkı sağlayacak stratejik yatırımlar ve ihracatın desteklenmeye devam edildiği aktarıldı.

Bu kapsamda uygulanmakta olan programların makro finansal istikrar de gözetilerek hem krediye erişim hem de finansman maliyetlerini içerecek halde geliştirildiği aktarılan özette, uzun vadeli ve düşük maliyetli kaynakların makro finansal istikrarı destekleyecek alanlarda kullanılmasını hedefleyen Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programının fiyat istikrarına katkının ve yatırımların teknolojik katma kıymeti ile stratejik niteliğinin öne çıkarıldığı bir çerçevede uygulandığı vurgulandı.

Özette, ayrıyeten genel kredi büyümesi olağanlaşırken ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont kredilerinde yapılan düzenleme değişiklikleri ile de ticari kredi kompozisyonunun cari istikrara katkı sağlayacak nitelikte oluşacağının değerlendirildiği kaydedildi.

Haziran ayından itibaren sadeleşme süreci kapsamında bankacılık sisteminin sağlıklı işleyişini de temin etmek hedefiyle alınan tedbirlerle, öncelikle Türk lirası ticari kredilerinin akışının tesis edildiği anlatılan özette, şunlara vurgu yapıldı:

“Haziran ayında bölüm genelinde yüzde 0,34 artış kaydeden Türk lirası ticari krediler temmuz ayında yüzde 2,38, ağustos ayında yüzde 2,26, eylül ayında yüzde 2,52, ekim ayında yüzde 2,39 ve kasım ayında 2,20 oranında büyümüştür. Bu süreçte Türk lirası mevduat faizleri 18 Ağustos haftasında yüzde 24,9, 15 Eylül haftasında yüzde 33,5, 13 Ekim haftasında yüzde 37,9, 17 Kasım haftasında yüzde 40,8 ve 15 Aralık haftasında yüzde 45,8 düzeyinde gerçekleşmiştir. Buna paralel olarak Türk lirası cinsi mevduat artışa geçerken kur muhafazalı mevduatta azalma gözlenmektedir. Makro ihtiyati çerçevede sadeleşme süreci kapsamında atılan son adımlar ve siyaset faizindeki artışla birlikte Türk lirası enstrümanlarına olan talebin artması, kredi ve mevduat faizlerinin birlikte yükselmesi ile nakdî transfer sisteminin güçlenmekte olduğu değerlendirilmiştir.”

Özette, aralık ayı faiz kararının da tesiriyle, Türk lirası mevduat hissesinin artırılmasına yönelik düzenlemelerin, nakdî sıkılaşma eşliğinde transfer sistemini güçlendirmeye ve bankacılık sisteminin fonlama kompozisyonunu güzelleştirmeye devam edeceğinin öngörüldüğü belirtildi.

Dış finansman şartlarındaki bariz güzelleşme, rezervlerde süregelen artış, talepteki dengelenmenin cari süreçler hesabına dayanağı ve Türk lirası varlıklara yurt içi ve yurt dışı talebin güçlenerek artmasının döviz kuru istikrarı ve para siyasetinin aktifliğine güçlü katkıda bulunduğu aktarılan özette, son periyotta yapılan mutabakatlar ile teknoloji yatırımlarını ve üretim kapasitesini geliştirecek alanlara ağırlaşacak direkt yabancı yatırımların ileriki periyotta dış finansmanı destekleyeceği söz edildi.

Özette, şunlar kaydedildi:

“Yurt içi belirsizliklerin tesiriyle 22 Mayıs 2023 tarihinde 703 baz puan düzeyiyle bu yılın tepe noktasına ulaşan Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) primi, evvelki PPK periyodunda gerilediği 340 baz puan düzeyinden düşüşünü sürdürerek 20 Aralık 2023 prestijiyle 284 baz puan düzeyine inmiştir. Türk lirasının 1 ay vadeli kur oynaklığı mevcut PPK devrinde 0,1 puan gerilerken 12 ay vadeli kur oynaklığı 1 puan yükselerek 20 Aralık 2023 prestijiyle sırasıyla yüzde 7,8 ve yüzde 23,8 düzeylerine gelmiştir. Haziran ayından itibaren risk primi ve kur oynaklıklarındaki düşüşlere 2 milyar ABD doları Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) piyasasına ve 2,8 milyar ABD doları pay senedi piyasasına olmak üzere toplam 4,8 milyar ABD doları net portföy girişi eşlik etmiştir. TCMB memleketler arası rezervleri haziran ayında girdiği güçlü artış eğilimini sürdürmektedir. 2022 yılı sonu prestijiyle 128,8 milyar ABD doları düzeyinden mayıs sonunda 98,5 milyar ABD doları düzeyine gerileyen TCMB brüt milletlerarası rezervleri 15 Aralık 2023 prestijiyle 142,5 milyar dolar düzeyine yükselmiştir. Rezervlerdeki artış eğilimi son periyotta ivme kazanmış ve evvelki PPK devrinden bu yana 8,1 milyar ABD doları fiyatında bariz bir yükseliş gözlenmiştir.”

“Kurul, mali sıkılaştırma adımlarını en kısa vakitte tamamlamayı öngörmektedir”

Özette, Şuranın siyaset faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 40’tan yüzde 42,5 seviyesine yükseltilmesine karar verdiği anımsatıldı.

Kurulun siyaset kararlarını mali sıkılaştırmanın birikimli ve gecikmeli tesirlerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve orta vadede yüzde 5 maksadına ulaştıracak mali ve finansal şartları sağlayacak formda belirlemeye devam edeceği belirtilen özette, dezenflasyonun tesisi için gerekli mali sıkılık seviyesine kıymetli ölçüde yaklaşıldığının kıymetlendirilerek nakdî sıkılaştırma suratının yavaşlatıldığı aktarıldı.

Özette, “Kurul, mali sıkılaştırma adımlarını en kısa vakitte tamamlamayı öngörmektedir. Fiyat istikrarının kalıcı tesisi için gerekli nakdî sıkılığın ise gerektiği surece sürdürüleceği değerlendirilmiştir.” sözleri kullanıldı.

Kurulun mevcut mikro ve makroihtiyati çerçeveyi, piyasa sisteminin fonksiyonelliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek formda sadeleştirdiği vurgulanan özette, şu değerlendirmelere yer verildi:

“TCMB tarafından yapılan düzenlemelere ait tesir tahlilleri kelam konusu çerçevenin tüm bileşenleri için enflasyon, faizler, döviz kurları, rezervler, beklentiler, menkul değerler ve finansal istikrar üzerindeki yansımalarıyla birlikte bütüncül bir bakış açısıyla kıymetlendirilerek yapılmaktadır. Bu kapsamda alınan kararlar ile birlikte sadeleştirme sürecinde kıymetli bir basamak kaydedildiği değerlendirilmiştir. Son devirde, memleketler arası rezervlerdeki süregelen artış başta olmak üzere likiditeyi etkileyen bileşenlerin tesiri ile piyasada likidite fazlası oluştuğu gözlenmektedir. Konsey, faiz kararlarının yanı sıra nakdî sıkılaştırma sürecini desteklemek hedefiyle, kullandığı sterilizasyon araçlarının çeşitliliğini artırarak miktarsal sıkılaştırmaya devam edilmesine karar vermiştir. Bu kararlarla, temel siyaset aracı olan siyaset faizi nakdî, finansal şartlar ve beklentileri etkilerken, Türk lirası likiditesindeki aşırılıkların dengelenmesi ve para siyasetinin aktifliğinin artırılması hedeflenmektedir. Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ait göstergeler yakından takip edilecek ve Şura, fiyat istikrarı temel hedefi doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanmaya devam edecektir. Heyet, kararlarını öngörülebilir, bilgi odaklı ve şeffaf bir çerçevede almaya devam edecektir.”