Bahar nezlesinin sonu mu geliyor? Nasıl tedavi edilebilir?

Bu çeşit olaylar son derece az. Yaklaşık 2-2,5 milyon enjeksiyonda bir görülüyor ve günümüzde risk faktörlerinin daha düzgün anlaşılması sayesinde daha da azalmış durumda.

Yine de İngiltere’de 1957 ile 1986 ortasında bu tedaviye bağlı yaklaşık 26 vefat kaydedilince yeni kurallar getirildi.

Bunlardan biri, enjeksiyon yapılan hastaların iki saat boyunca (günümüzde 30 dakika) doktor gözetiminde beklemesi zorunluluğuydu.

Enjeksiyonların sık, birçok vakit haftalık yapılması gerektiği düşünüldüğünde bu durum tedaviyi epey zahmetli hale getirdi.

Bu nedenle, 1980’lerde Scadding’in öncülük ettiği ağız yoluyla uygulanan alternatif tedaviye ilgi arttı.

Dil altı tedavisi olarak bilinen bu sistemde, alerjen damlalar lisan altına uygulanıyor. Başlangıçta bunun enjeksiyon kadar tesirli olup olmayacağı konusunda kuşkular vardı.

“Dil altı tedavisi ‘uç bir yöntem’ olarak görülüyordu ve işe yaramayacağı düşünülüyordu” kelamlarıyla tedaviyi anlatan Scadding “Bu yüzden bir müddet bırakmıştım” diyor.

Ancak çalışmalar, bu metottaki anafilaksi riskinin çok daha düşük olduğunu ve yeniden de epey tesirli olduğunu gösterdi.

“Hiç mevt hadisesi olmadı. Önemli yan tesirler çok nadir” diyor Scadding. En sık görülen yan tesirler ise lisanda süreksiz kaşıntı yahut şişlik üzere lokal tepkiler.

1998’de Dünya Sıhhat Örgütü, alerjen immünoterapisi konusunda yayımladığı uzlaşı metninde lisan altı uygulamayı umut verici bir alternatif olarak kabul etti.

Böylece bu tedavi global ölçekte meşruiyet kazandı.

Alerji aşılarında olduğu üzere, bu tedavide de en büyük zorluk süreklilik.

Durham’a nazaran tabletler, polen mevsiminden evvel 8 ila 16 hafta boyunca her gün lisan altına alınmalı. 16 hafta evvelce başlamak, hastaların yaklaşık yüzde 85’inde yaz boyunca belirtileri denetim altına alabiliyor.

Tedavinin üç yıl boyunca devam ettirilmesi öneriliyor.

Durham,”Üç yıl tedavi edilen hastalarda uzun vadeli hastalık gerilemesi sağlayabilirsiniz” diyor.

Yürüttüğü bir klinik çalışmada, çimen poleni alerjisi olan ve plasebo alan iştirakçiler, alerji mevsimindeki günlerin yüzde 16’sında şiddetli belirtiler bildirdi. Lisan altı damla alanlarda ise bu oran yüzde 6’ya düştü.

Uzun vadeli rahatlama

Daha da heyecan verici olan, bu tesirlerin kalıcı olabilmesi.

Japonya’da binden fazla iştirakçiyle yapılan bir çalışma da dahil olmak üzere birçok araştırma, lisan altı immünoterapinin tedavi bırakıldıktan iki yıl sonra bile belirtileri güzelleştirdiğini gösterdi.

Ancak uzmanlara nazaran bu formülün en büyük sorunu, tedavi edebildiği alerji çeşitlerinin hudutlu olması.

ABD’de onaylı lisan altı immünoterapiler sırf toz akarları, kanarya otu ve çimen poleni için mevcut.

Cohen “Birçok hastam ağaç polenine alerjik. Onaylı bir eser kullanmak istersem onlara pek yardımcı olamıyorum” diyor.

Bu nedenle sık sık enjeksiyon tedavisini öneriyor.

İster ağız yoluyla ister enjeksiyonla olsun, alerjen immünoterapisi binlerce hastada tesirli olduğunu kanıtladı.

2007-2017 ortasında 45 binden fazla hastanın datalarının incelendiği bir çalışmada, immünoterapi görenlerin hem aldıkları bahar nezlesi hem de astım ilaçlarında daha büyük azalma yaşadığı görüldü.

Ayrıca bu şahıslarda zatürre teşhisi konma mümkünlüğü da daha düşüktü.

İmmünoterapi, astım gelişimini bile önleyebiliyor.

5-12 yaş ortası 800’den fazla çocuğun yer aldığı bir çalışmada, lisan altı tedavi gören çocukların, iki yıl sonunda plasebo alanlara nazaran astım belirtileri geliştirme yahut astım ilacı kullanma mümkünlüğü yaklaşık yüzde 29 daha düşüktü.

Ancak mevcut astım, bilhassa de ağır yahut kontrolsüzse, immünoterapi için bir pürüz olabiliyor. Bunun nedeni, ender de olsa anafilaksi riskinin hava yolu iltihabı bulunanlarda daha yüksek olması.

Bu çeşit hastalar yahut immünoterapinin işe yaramadığı öteki haller için bir öteki seçenek de biyolojik ilaçlar.

Bu ilaçlar, alerjik tepkilerde rol oynayan bağışıklık yollarını maksat alarak iltihabı durduruyor.

Bazı durumlarda biyolojik ilaçlar immünoterapiyle birlikte kullanılabiliyor ve bu kombinasyonun şiddetli burun belirtilerini yüzde 50’den fazla azalttığı görüldü.

Ancak Durham bu ilaçların immünoterapi üzere uzun vadeli hastalık gerilemesi sağlamadığını söylüyor. Ayrıyeten yıllık maliyetleri 12 – 20 bin sterlin ortasında değişirken, immünoterapi tabletleri yılda bin sterlinin altında kalabiliyor.

İlaç seçimi ve tetikleyicileri azaltma

Bu maliyetler ve tedavi müddetleri birçok hasta için kıymetli bir mahzur oluşturuyor. Pekala öbür seçenekler neler?

Scadding’e nazaran en kolay erişilebilen ve en tesirli tedavi, antihistamin ve kortikosteroid içeren burun spreyleri.

Bu kombinasyon, her iki ilacın tek başına kullanımından daha tesirli.

Durham da buna katılıyor.

Özellikle değerli olan, tedaviye dönem başlamadan evvel başlamak ve belirtiler olmasa bile tertipli kullanmak.

“Bunu yaparsanız, yalnızca belirtileri tedavi etmekle kalmaz, atakları da önlersiniz” diyor.

Alerji uzmanlarına nazaran spreyin hakikat uygulanması da kritik.

Ağızdan alınan antihistaminler ekseriyetle o kadar tesirli değil. Zira direkt burun dokusuna uygulanmadıkları için daha zayıf kalıyor ve tesirleri daha geç başlıyor.

Yine de kullanılacaksa, setirizin yahut loratadin üzere ikinci kuşak ilaçların tercih edilmesi öneriliyor.

Bunlar daha tesirli olmanın yanı sıra daha az uyku hali yapıyor; eski jenerasyon ilaçlar ise yorgunluk yaratıp trafik kazası riskini bile artırabiliyor.

Tetikleyicileri azaltmak da değerli. Uzmanlar, pencereleri kapalı tutmayı, hava temizleyici kullanmayı ve dışarı çıkarken güneş gözlüğü yahut maske takmayı öneriyor.

Eve gelince elleri, yüzü ve göz etrafını yıkamak, mümkünse duş almak ve saçları da temizlemek, bilhassa yatmadan evvel yararlı.

Cohen, “Yastık kılıfınızda o polenle uyuduğunuzu düşünün; bunu solumak güzel değil” diyor.

Yine de bilhassa ağır belirtileri olanlar için tetikleyicileri azaltmanın bir sonu var.

Üstelik yürüyüş yapmak, işe bisikletle gitmek ya da dışarıda top oynamak üzere günlük aktiviteler hayat kalitesini artırıyor bilhassa havalar ısınırken.

Durham kelamlarını şöyle tamamlıyor:

“Hastaların büyük çoğunluğu için çok tesirli tedavilerimiz var. Asıl sorun, bunun hafife alınması ve insanların nasıl gerçek tedavi edileceğini bilmemesi.”