12. Yargı Paketi’nin ayrıntıları muhakkak oldu: Çocuk suçlularda ceza artıyor, ebeveyn ihmaline daha ağır cezalar geliyor, LGBTİ+ düzenlemesi de pakette

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı 12. Yargı Paketi’nin ayrıntıları belirli oldu.19 başka maddede değişiklik öngören 59 unsurluk yasa taslağında suça sürüklenen çocuklar, iban mağdurları, medya yayınlarına yeni yaptırım ve kısıtlamalar, toplumsal medyada kimlik doğrulama mecburiliği ve LGBTİ+ bireyler ile aile ve boşanma hukukuna ait kıymetli düzenlemeler yer alıyor. Taslağa nazaran, çocukların işlediği cürümlere verilen cezalar artırılırken, ebeveyn ihmali nedeniyle çocuğun cinayet ve ağırlaşmış yaralama üzere ağır cürümlere yönelmesi halinde de ebeveynlere verilecek cezaların artırılması ön görülüyor. Iban kullandırma yoluyla işlenen kabahat “nitelikli dolandırıcılık” kapsamından çıkarılarak müstakil bir hata haline getiriliyor. Toplumsal medya platformlarına kimlik doğrulama usulü ile giriş mecburiliği da getirilen taslakta, cinsiyet değişikliği için yaş hududu 18’den 25 çıkarılırken, evli olmama koşuluna bir de çocuk sahibi olmama şartı ekleniyor.

Cezalar da hakimin takdir yetkisi de artıyor

Uzun müddettir ülke gündemini meşgul eden 12. Yargı paketinin ayrıntıları ortaya çıktı. Pakette af niteliği taşıyabilecek bir infaz düzenlemesi yer almadı. Buna rağmen kritik düzenlemeler içeren taslakta, suça sürüklenen çocuklara yönelik değerli değişiklikler bulunuyor. Türk Ceza Kanunu’na (TCK) nazaran ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası gerektiren kabahatlerde, 12-15 yaş kümesi çocuklar için ceza üst sonu 15 yıldan 18 yıla çıkarılırken, müebbet mahpus cezası yerine 9–11 yıl aralığındaki verilen ceza üst hududu 10–12 yıl aralığına, müddetli mahpus cezalarında ise indirim sonrası üst hudut 7 yıldan 9 yıla çıkarılıyor.15-18 yaş kümesi için ise bu ağırlaştırılmış müebbet gerektiren hatalarda ceza üst hududunun 24 yıldan 27 yıla çıkarılması planlanırken, ceza indirim oranları ise düşürülüyor. Bu yaş kümesinde müebbet mahpus yerine verilen 12–15 yıl ceza üst hududunun 15–18 yıl aralığına, periyodik mahpus cezalarında da indirim sonrası 12 yıldan 15 yıla çıkarılması planlanıyor. Taslak ayrıyeten, taammüden öldürme ve ağırlaşmış yaralama üzere ağır cürümlerde yargıçların takdir yetkisini genişleterek, 15–18 yaş kümesindeki çocuklar için ceza indirimi uygulamama imkanı sağlıyor. Bu yetkinin, “kasta dayalı kusurun yükü, hatanın işleniş formu, saik ve evvelki sabıka durumu” üzere kriterlere bağlı olacağı belirtiliyor.

Çocuk hatalıların infaz kararları ağırlaştırılıyor

Taslak ile çocuk mahkumların infaz rejiminde de değişiklik öngörülüyor. Buna nazaran cezalar çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaz edilmeye devam edecek, güzel hâl halinde eğitimevlerine geçiş mümkün olacak. Lakin şartlı salıverilme hesaplamasında değerli bir değişiklik yapılarak, ağır kabahatlerde 15 yaş altı için cezaevlerinde geçirilen “1 günün 2 gün sayılması” kuralı kaldırılarak 1 günün 1 gün sayılması düzenlemesi getiriliyor.

Aileye de ceza artırımı geliyor

Kahramanmaraş’ta 14 yaşındaki bir çocuğun emniyet müdürü olan babasına ait silahları alarak okulda katliam yapmasının akabinde çocukların karıştığı ağır olaylarda ailelere yüklenen sorumluluk da taslağa eklenen husus ile artırılıyor. Taslak TCK’nın 233. Unsurunda düzenlenen “aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali” kabahatinin cezasının artırılmasını öngörüyor. Buna nazaran alt hudut 1 aydan 3 aya, üst hudut 1 yıldan 2 yıla çıkarılıyor. Gebe eşe karşı işlenmesi halinde ceza 6 aydan 2 yıla yükseltiliyor. Çocukların güvenliğini ağır tehlikeye sokan durumlarda ceza 1 yıldan 3 yıla çıkarılıyor.

Ayrıca ebeveyn ihmali nedeniyle çocuğun cinayet ve ağırlaşmış yaralama üzere ağır kabahatlere yönelmesi halinde ceza artırımı öngörülüyor ve bu durumlarda şikâyet koşulunun aranmaması karara bağlanıyor. Silahını ihmal sonucu oburunun kullanımına açan şahsa 3 yıla mahpus cezası verilmesi planlanan taslakta, silahın çocuk tarafından ele geçirilmesi halinde verilecek cezanın da artırılması planlanıyor. Ayrıyeten çocuk hakkında açılacak kamu davalarının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığı’na bildirilmesi de mecburî hale geliyor.

Sosyal medyaya kimlik doğrulama zorunluluğu

Taslak Instagram, X, TikTok ve YouTube üzere toplumsal medya platformlarına yeni yükümlülükler getiriyor. Platformların Türkiye’deki kullanıcıları için kimlik doğrulama sistemi kurmasını zarurî hale getiren taslakta, bu kapsamda elde edilen temel kullanıcı bilgilerinin Bilgi Teknolojileri ve Bağlantı Kurumu’na (BTK) bildirilmesi öngörülüyor. Platformlara sistemi kurmaları için 9 aylık geçiş mühleti tanınıyor. Taslak ayrıyeten katalog kabahatler kapsamında yürütülen soruşturma ve davalarda toplumsal medya hesaplarına ait kullanıcı bilgilerinin isimli makamlarla paylaşılmasını da mecburî hale getiriyor. Erişimi engellenen içeriklere ulaşmayı sağlayan yahut kullanıcı anonimliği sunan VPN servislerinin de 5651 sayılı yasa kapsamına alınması planlanıyor. Erişimin engellenmesi üzere mahkeme kararlarını uygulamayan toplumsal medya platformlarına yönelik bant genişliği daraltma yaptırımları da düzenlemede yer alıyor.

IBAN kullandırma müstakil kabahat sayılacak

Taslakta dikkat alımlı bir başka başlık ise kamuoyunda iban mağdurları olarak bilinen ve banka hesaplarını kullandıran şahıslara yönelik düzenlemenin müstakil bir hata olarak tanımlanması olacak. Buna nazaran Iban kullandırma yoluyla işlenen hata “nitelikli dolandırıcılık” kapsamından çıkarılarak müstakil bir kabahat haline getirilerek, 3 yıla kadar mahpus cezası verilmesi öngörülüyor. Lakin dolandırıcılık hatasına iştirakin tespiti halinde fail bu kabahatten da ayrıyeten cezalandırılacak.

Cinsiyet değişikliği ve LGBTİ+ düzenlemeleri

11. yargı paketinden reaksiyon üzerine çıkarılan LGBTİ+’lere yönelik düzenleme bu defa “aile hukukuna ait düzenlemeler” başlığı altında yer alıyor. LGBTİ+ bireylerin cinsiyet değişikliğini zorlaştıran kıymetli değişiklikler içeren taslağa nazaran, cinsiyet değişikliği müracaatlarında yaş hududu 18’den 25’e çıkarılırken, evli olmama şartına bir de çocuk sahibi olmama koşulu ekleniyor. Cinsiyet değişikliği için alınacak sağlık kurulu raporlarının yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen tam teşekküllü eğitim ve araştırma hastanelerinden alınması, ayrıyeten sürecin, en az üçer ay ortayla yapılacak dört farklı kıymetlendirme sonucunda tamamlanması planlanıyor. Raporda ayrıyeten kişinin üreme yeteneğinden kalıcı olarak mahrum olup olmadığına ait tıbbi kıymetlendirme de mecburî hale getiriliyor.

Tıbbi müdahale hata sayılacak

Taslakta, yasal koşullara muhalif yapılan cinsiyet değişikliğine yönelik tıbbi müdahaleler farklı bir kabahat olarak düzenleniyor. Bu kapsamda müdahaleyi gerçekleştirenlere 3–7 yıl mahpus ve isimli para cezası, sürece müsaade verenlere ise 1–3 yıl mahpus cezası öngörülüyor. Bu fiillerin çocuklara yahut yetkisiz bireylerce işlenmesi halinde cezalar artırılacak. Öte yandan müzikçi Murat Övüç’ün tutuklanmasıyla tartışmaya açılan “hayasızca hareketler” hatasının cezası da artırılarak 6 aydan 3 yıla çıkarılıyor. Taslak, “genel ahlaka aykırı” sayılan biyolojik cinsiyete alışılmamış davranışların alenen sergilenmesini, teşvik edilmesini yahut övülmesini de kabahat kapsamına alıyor. Birebir cinsiyetteki bireylerin nişan yahut evlilik merasimi yapması da ayrıyeten kabahat sayılarak bu fiiller için 1 yıl 6 aydan 4 yıla kadar mahpus cezası öngörülüyor.

Boşanma ve nafaka düzenlemelerinde yeni dönem

Taslakta Boşanma ve aile hukukuna ait çok sayıda değişiklik de yer alıyor. Boşanma süreçlerini hızlandırma ve nafaka uygulamalarının müddete bağlı hale getirilmesi amaçlanan düzenlemeye nazaran, boşanmış şahısların yine evlenebilmesi için mahkeme kararına gerek kalmadan, resmî sıhhat kuruluşundan alınacak raporla evlendirme memurluğuna başvurabilmesi mümkün hale geliyor. Eşlerden birinin boşanma talebi halinde, ağır kusur kuralı aranmaksızın evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının tespiti durumunda boşanmaya karar verilebilmesini mümkün kılan düzenlemeye nazaran, en az bir yıl süren evliliklerde, tarafların boşanma konusunda mutabakatına karşın nafaka, velayet ve mal paylaşımı üzere fer’i mevzularda uzlaşamaması halinde de boşanma kararı verilebilecek; bu mevzuların yargılaması ayrıyeten sürdürülecek. Eşlerden birinin dava açılmadan evvel en az bir yıl farklı yaşadığını ispat etmesi halinde de boşanma kararı verilebilmesinin önü açılıyor.

Nafaka mühlete bağlanacak

Nafaka, velayet ve mal paylaşımı üzere fer’i bahislerin davayı uzatması durumunda farklı belgelerde görülmesi öngörülüyor. Yoksulluk nafakasında ise müddet, evlilik mühletine bağlı olarak tekrar düzenleniyor. Buna nazaran nafaka mühleti, en az 5 yıl olmak üzere evlenme tarihi ile boşanma davasının açıldığı tarih ortasındaki müddetin yarısı olarak hesaplanacak.

Ancak nafaka alacaklısının sıhhat durumu, çalışamayacak hale gelmesi yahut ileri yaş nedeniyle sistemli gelir elde edememesi halinde daha uzun mühlet nafaka ödenebilecek. Bu durumda talebin, belirlenen müddetin bitiminden itibaren en geç bir yıl içinde yapılması gerekecek. Taslak ayrıyeten, düzenlemelerin devam eden davalarda da uygulanmasını, katılaşmış kararlar bakımından ise nafakanın bir yıl daha ödenmesini öngörüyor.

Medyaya yeni yaptırımlar

Taslakta medya ve televizyon yayınlarına yönelik yeni yasaklar ve yaptırımlar da yer alıyor. Buna nazaran yayın hizmetlerinin cürüm işlemeyi, silah kullanımını ve yasa dışı sanal bahsi özendirici nitelikte olmaması mecburî hale getirilirken, isimli soruşturma yahut kovuşturmaya husus olan olayların, genel ahlaka ters biçimde ve bilhassa aile bütünlüğünü ya da çocukların fizikî, zihinsel ve ahlaki gelişimini zedeleyecek biçimde sunulamayacağı düzenleniyor. Bu kurallara alışılmamış hareket eden medya kuruluşlarına, ihlalin tespit edildiği aydan evvelki ayın brüt ticari bağlantı gelirinin yüzde 2’si ile yüzde 5’i ortasında idari para cezası verilebilmesi, ayrıyeten ihlale mevzu programların yayının 5 kereye kadar durdurulabilmesi ve isteğe bağlı yayın platformlarında ilgili içeriğin katalogdan çıkarılabilmesi de mümkün hale geliyor. Taslağa nazaran programı katalogdan çıkarılmasına karar verilen medya hizmet sağlayıcı kuruluşa yaptırım kararının bildirimine karşın kararın gereklerine muhalif olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verileceği karar altına alınıyor.