Türkiye, Suriye’deki gelişmelere nasıl bakıyor, hangi adımları atıyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Suriye’nin kuzeybatısında 27 Kasım’da yine tırmanan çatışmalar, Türkiye’nin bu ülkede son beş yıldır süren statükonun değişmesi için Şam idaresi başta olmak üzere Rusya ve İran’a davetler yaptığı bir periyoda denk geldi.

Çatışmalara müdahil olmadığını açıklayan Türkiye, Astana Süreci ortakları Rusya ve İran ile diplomatik temaslarını sürdürüyor. Türkiye’nin bu süreçte en kıymet verdiği bahisler ortasında Halk Savunma Birlikleri’nin (YPG) Suriye hükümetinin bıraktığı stratejik noktalara girmesi ve çatışmalar nedeniyle sonlarına dönük yeni bir kitlesel göç hareketi başlatması mümkünlüğü.

27 Kasım’da Suriye’de muhalif cihatçı küme Heyet Tahrir eş-Şam ile hükümet güçleri ortasında başlayan ve giderek şiddetlenen çatışmalarla ilgili olarak Ankara’dan şu ana kadar iki resmi açıklama yapıldı.

29 Kasım gecesi Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli tarafından yapılan yazılı birinci açıklama, Halep’e kadar uzanan çatışmalardan fazla İdlib bölgesinde yaşanan gelişmelere odaklanırken, olayların bu bölgeye son periyotta artan akınlar nedeniyle çıktığı bildirisini verdi.

Sözcü, Astana ortaklarıyla geliştirilen İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi’nde geçerli mutabakatın ihlal edildiğini, Türkiye’nin bu taarruzların durdurulması gerektiği ikazının dinlenmediğini kayda geçirdi.

Türk basınında çıkan haberlere nazaran, güvenlik kaynakları, bu hücumların Rusya tarafından hava kuvvetleriyle, Suriye hükümeti tarafından ise kara kuvvetleriyle yapıldığı bilgisini paylaştı. Kaynaklar, Türkiye’nin bu hücumlara cevap vermeyi düşünen kümelerin uzunca bir mühlet engellediğini de tez ettiler.

Bakan Fidan: Aksiyona girişmeyiz

İkinci açıklama ise 30 Kasım günü Dışişleri Bakanı Hakan Fidan tarafından yapıldı. TRT World Forum’unda konuşan Fidan, bir soru üzerine, Halep’e kadar varan çatışmalara Türkiye’nin müdahil olmadığını söyledi.

Suriye’deki gelişmelerin yakından takip edildiğini belirten Fidan, “Halep’te yaşanan çatışmalara Türkiye müdahil değil. Önlemler alınıyor. Yeni bir göç dalgasını tetikleyecek hiçbir aksiyona girişmeyiz” tabirlerini kullandı.

2011’de başlayan Suriye iç savaşından kaçan yaklaşık 3 milyon Suriyeliyi barındıran Türkiye, yaklaşık 2 milyon nüfusa sahip İdlib bölgesine yapılacak büyük bir operasyonun hudutlarına dönük yeni bir kitlesel göç hareketini tetikleyeceğinden telaş duyuyor.

Türkiye, Astana ortaklarının Suriye yaklaşımından rahatsız

2017’de oluşturulan Astana Süreci’nin son devirde gereğince fonksiyonel olamaması, bilhassa İsrail-Hamas savaşının başlamasının akabinde Suriye’nin kuzeyindeki gelişmelerin kıymetini yitirmesi Ankara’nın rahatsız olmasına neden oldu.

Astana Süreci’nin son toplantısı 11-12 Kasım günlerinde Kazakistan’da yapıldı lakin ortak bildiride Suriye’deki durumu değiştirecek cinsten yeni bir yaklaşıma yer verilmemesi dikkat çekti.

Dışişleri Bakanı Fidan, 23 Kasım’da Türk basınına yaptığı açıklamada, Astana ortakları İran ve Suriye’nin tavrına ait çekincesini şöyle söz etti:

“İran’ın Suriye’deki önceliklerinin ortasında Türkiye ile Suriye’nin olağanlaşması yok. Rusya açısından da şu anda bölgede aslında bir ateşkes olduğu ve önemli bir tehdit çok fazla kendini göstermediği için, o tipten bir husus gündemde yok.”

‘Başka türlü adımlar nasıl atarız, ona bakacağız’

Rusya ve İran’ın Astana’da başlatılan sürecin devamının kâfi olacağını düşündüğünü lakin bunun sürdürülebilirliğinin göz gerisi edildiğini kaydeden Fidan şunları söyledi:

“Terörle gayrette ve mülteciler konusunda atılması gereken adımlar atılmadığı için Suriye’nin içerisinde giderek evrilen bir tehdit. Bir diğer deyişle, bizim daha sonra yok etme maliyetimizin her geçen gün arttığı bir tehdide evrilebilir. Bunun için bizim tahlil arayışlarımız var. Natürel bu tahlil arayışlarının diplomasiyle ve yapan yaklaşımla karşılık alınamadığı yerde, öteki çeşitten adımları vakti geldiğinde mecburen nasıl atarız ona bakacağız.”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad ile iki ülke ortasında yeni bir devri başlatmak emeliyle birden fazla davet yapmış lakin Şam’dan olumlu karşılık alamamıştı. Ankara, Moskova ve Tahran’ı bu süreçte Esad’a gereğince telkinde bulunmamakla suçluyor.

Rusya ve İran’la diyalog

Suriye’de çatışmaların artması üzerine Türkiye-Rusya ve İran sınırında diplomatik temasların arttığı gözleniyor. Dışişleri Bakanı Fidan, 30 Kasım’da Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile telefonda görüştü. Lavrov birebir gün İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir görüşme gerçekleştirdi.

Arakçi Pazar günü Suriye’de temaslarda bulunurken, Pazartesi günü de Ankara’da görüşmeler yapacak. Bu temasların merkezinde artan çatışmaların durdurulması ve mevcut mutabakatların uygulanması olduğu açıklandı.

Dışişleri Bakanı Fidan, bu ülkelerin dışında Katar, Lübnan ve Irak dışişleri bakanları ile de temas kurdu.

Türkiye’nin gözü YPG’nin üzerinde

Fidan’ın “müdahil değiliz” açıklamasına rağmen, Türkiye tarafından oluşturulan ve desteklenen Suriye Ulusal Ordusu’nun (SMO) da çatışmalarda yer alması ve bilhassa YPG ile savaşması Ankara’nın süreçteki öncelikleri açısından değerli bir gösterge.

Türkiye, YPG’yi “terör örgütü” olarak tanımlıyor ve ABD ile 2015’ten bu yana süren IŞİD’le çaba iştirakini Suriye’nin kuzeyinde kendi idaresini kurmak maksadıyla kullanmakla suçluyor.

Türk güvenlik kaynaklarının tezine nazaran, son günlerde yaşanan çatışmalar nedeniyle geri çekilen rejim güçlerinin bıraktığı stratejik noktalara YPG yerleşmeye başladı. Kaynaklar, YPG’nin mevcut karışıklığı fırsat bilerek Tel Rıfat ile Suriye’nin kuzeydoğusunda bir koridor oluşturmayı amaçladıklarını fakat SMO’nun başlattığı bir operasyonla bu teşebbüsün önlendiğini tez ettiler.

Suriye’de çatı muhalefet kümesi Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu tarafından kurulan alternatif Suriye Geçici Hükümet Başkanı Abdurrahman Mustafa da 30 Kasım günü A Haber’e yaptığı açıklamada, rejimin bıraktığı alanları YPG’nin ele geçirmesine SMO’nun pürüz olacağını kaydederken, bir sonraki amaçlarının de hala YPG’nin elinde bulunan Tel Rıfat olacağını açıkladı.

Anadolu Ajansı da 1 Aralık’ta geçtiği haberde, SMO’nun Kuveyris Askeri Havaalanı’nı ele geçirdiğini böylelikle YPG’nin Tel Rıfat ile Münbiç ortasındaki ikmal çizgisini kesintiye uğrattığını bildirdi.

Suriye’nin kuzeyine en son kapsamlı hudut ötesi askeri harekatını 2019’da yapan Türkiye, YPG’nin tehdit oluşturmaya devam etmesi durumunda askeri yollara başvuracağını uzun müddettir dillendiriyor.

ABD ve Rusya, Türkiye’nin yeni bir askeri harekat başlatmasına karşı çıkıyorlar.