Sistemsiz göçmenlere yönelik denetimler arttı: Aylardır konuttan dışarı çıkmıyoruz

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

“Üç gün boyunca eşimden haber alamadım. Tek bildiğim şey polislerin onu götürdüğüydü lakin nerede olduğunu bilmiyordum. Aslında operasyonlar başladığından beri ne vakit işten biraz geç gelse korkardım.”

Suriyeli Zana’nın eşi Yaser, göçmen kimliği Ankara’da kayıtlı olmasına karşın beş yıldır ailesiyle birlikte İstanbul’da yaşıyordu.

Yaser, üç ay evvel polisin çalıştığı atölyede yaptığı kimlik denetimi sırasında yakalandı.

İlk evvel Tuzla Geri Gönderme Merkezi’ne, akabinde Mersin’e gönderilen Yaser, kayıtlı olduğu kent Ankara’ya dönmesi kuralıyla özgür bırakıldı.

Altındağ’daki metruk bir gecekonduda buluştuğumuz aile, tüm hayatlarını İstanbul’da kurmuş olsalar da mecburen Ankara’ya döndüklerini anlatıyor.

Yaser, “Son birkaç aydır polis karınca üzere her yerde kimlik sorguluyordu. Sokakta yürürken polis var mı diye denetim ediyor, hangi sokaklardan kaçabileceğimi hesaplıyordum” diyor.

Türkiye’de süreksiz müdafaa statüsünde olmayan ya da kayıtlı bulunduğu kentten öteki bir yerde ikamet eden pek çok göçmen, artan operasyonlar sebebiyle aylardır konuta kapandı.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya bugüne dek pek çok konuşmasında, Türkiye’nin göç konusunda artık “hedef ya da transit ülke olmayacağını” söyledi.

Bakanlık bilgilerine nazaran, son altı ayda 173 bin sistemsiz göçmen yakalandı; bu sayı 2022’nin tamamında 285 bin olarak gerçekleşmişti.

Yabancıların doküman denetimlerini yapmak ve sistemsiz göçmenleri tespit etmek üzere, 30 büyükşehirde kurulan 97 taşınabilir göç noktasında yapılan denetimler sonucu 47 bin kişi hudut dışı edildi.

“En son iki ay evvel markete gitmek için dışarı çıktım”

Özellikle 2019 yılından bu yana, başta büyük kentler olmak üzere ülke genelinde Suriyelilere yönelik ‘geçici koruma’ kayıtları peyderpey kapatıldı.

Bir patlamada büsbütün yanmış yüzünün tedavisi için 6 ay evvel Türkiye’ye gelen 23 yaşındaki Maheer’in de artık Ankara’da süreksiz muhafaza statüsü edinebilmesi neredeyse imkansız.

Bir avukatın süreksiz muhafaza alabilmesi için 1000 dolar fiyat istediğini anlatan Maheer, “Sonra araştırdı, kayıtların kapandığını öğrendi ve bin dolar versem bile kimlik alamayacağımı söyledi” diyor.

En son 2 ay evvel mahallesindeki markete gitmek için meskenden çıktığını söyleyen Maheer, her an Suriye’ye geri gönderilme kaygısıyla yaşadığını anlatıyor:

“Çok sıkılıp mahallede yürümek istedim fakat köşede polis durdurdu, kimliğimi sordu. Sonra yanmış yüzüme baktı, halime üzüldü ve ‘buralarda dolanma’ diyerek gitmeme müsaade verdi.”

“Çok acil bir şey olmadıkça markete bile gidemiyorum, süratle etrafı kolaçan edip çabucak meskene dönüyorum zira buralarda çok fazla yunus polis geziyor.”

Evin geçimini ise Türkiye’ye 8 yıl evvel geldiği için süreksiz muhafaza kimliği bulunan kuzeni Bashar sağlıyor:

“Kuzenimi bazen Suriyeli bir taksiciye emanet ediyorum, ‘Abi bu çocuğu otomobille gezdir, lakin polis çevirmesi olursa sakın durma, para cezanı ben öderim, sen kâfi ki kaç’ diye tembihliyorum.”

“Tıpkı mahpusta yaşamak gibi”

Altındağ’daki bir öbür meskende 6 çocuk ve 4 yetişkin yaşıyor, yalnızca ikisinin süreksiz müdafaası bulunuyor.

Kimliksizlik, Suriyeli gençlerin yalnızca günlük hayatlarını değil eğitim imkanlarını da engelliyor.

16 yaşındaki Naser, geçmişte rahatlıkla dolaştığı mahallesinde artık huzursuz hissediyor:

“Okula gitmek ve Türkçe öğrenmek isterdim lakin kimliğim olmadığı için artık konuttan bile çıkamıyorum. Bir sene evvel polislerin önünden geçtiğimde kimse kimlik sormazdı fakat artık ne vakit uzakta bir polis görsem kaçıyorum.”

“Hiçbir umudum yok, geleceğimle ilgili hiçbir planım yok. Şayet yapmam gereken kıymetli bir şey yoksa dışarı çıkmıyorum. Tıpkı mahpusta yaşamak üzere.”

Erken yaşta ailesini kaybeden Naser, gidecek öteki bir yeri olmadığını söylüyor.

Hemen yanında oturan bir öbür genç, “Kimliğim olmasına karşın ben bile konuttan çıktığımda huzursuz hissediyorum. Her yerde denetim var, durum çok zor” diyor.

Köşede kucağındaki bebeğiyle sessizce bizi izleyen bir bayan, operasyonlar başladıktan sonra kocasının yasa dışı yollarla Avrupa’ya kaçtığını ve ailesini de yanına almanın yollarını aradığını söylüyor.

“Sınır dışı edilen kuzenim, iki hafta içinde geri geldi”

İki yıl evvel Altındağ’da bir küme Türk ve Suriyeli genç ortasında çıkan arbedede bir Türk genç bıçaklanarak hayatını kaybetti ve bölgedeki tansiyon haftalarca dinmedi.

Bölgedeki tansiyon öteki kentlere de sıçradı ve sistemsiz göçmenlere yönelik denetimler sıklaştırıldı.

10 yıldır Türkiye’de yaşayan Tamim’e nazaran, Altındağ olayları göçmenlerin ülkedeki geleceği açısından bir milattı.

Tamim, Altındağ olayları sonrası göçmen ağır bölgelerdeki kayıtların kapatıldığını, kimliği olanların bile öteki bir mesken için adres kaydı yapamadığını ve bu durumun kendisi üzere birçok göçmeni etkilediğini söylüyor.

Göçmen emeğin ağır olduğu Siteler bölgesinde bir mobilyacıda çalışan 23 yaşındaki Tamim, “Altındağ olaylarından beri polis denetimleri birinci sefer denetimler bu kadar sıklaştı” diyerek anlatıyor.

Operasyonların başlamasının akabinde göçmenlerin birbirine haber vermeye başladığını, kimi personellerin kimlikleri olmasına karşın aşikâr bir müddet işe gelmediğini tabir ediyor:

“Operasyonlar birinci başladığında Siteler’deki Suriyeli iş yerleri 2-3 hafta kadar kapalı kaldı. Tanıdık polisler, ‘bir mühlet dükkanları açmazsanız âlâ olur’ diye tavsiye verdi.”

“Ankara’daki kuzenimin kimliği yoktu, iki hafta evvel yakalayıp Suriye’ye geri gönderdiler. Burada karısı ve iki çocuğu olduğu için, iki hafta içinde kaçakçılar sayesinde Türkiye’ye geri döndü.”

“Evden çıkamayan çocuklarım aylardır depresyonda”

Keçiören’de iki çocuğuyla birlikte yaşayan yalnız anne Rasha, çocuklarıyla birlikte en son 3 ay evvel meskenden çıktığını söylüyor.

Evde geçirdiği mühlet arttıkça depresyona girdiğini söyleyen genç bayan, birebirini çocuklarında da gözlemliyor:

“Yanımızda altı çocukla Kızılay’a alışveriş yapmaya gitmiştik. Bize hakikat yaklaşan bir polis gördük ve güya bir çeşit hatalı üzere kalabalığın ortasında kaçmaya başladık.”

Sonra mahallemizdeki iki genci yakalayıp Suriye’ye gönderdiler. O günden beri markete bile gidemiyorum, hayatımın bomboş olduğunu hissediyorum. Ne Suriye’ye dönebiliyorum ne burada kalabiliyorum.”

“Oyun yaşındaki çocuklarım da bütün gün konuta kapanıyor, depresyonda olduklarını görebiliyorum, giderek daha çok sessizleşiyorlar.”

Çalışamadığı için ekonomik zorluklar da yaşadığını söyleyen Rasha, bu ay yalnızca kirasını ödeyebildiğini, market alışverişi için ise Suriyeli bir markete aylardır borç yazdırdıklarını anlatıyor.

“Fareler üzere saklanarak yaşıyoruz”

Kimliksizlik, göçmenlerin kamudaki sıhhat hizmetlerine erişimini de engelliyor.

Yanındaki 8 aylık bebeğini özel bir hastanede sezaryen doğumla dünyaya getiren Zana, devlet hastanelerinin kendisini kabul etmediğini anlatıyor.

“Bazen sezaryen ağrılarım oluyor fakat doktora gidemiyorum, bebeğimi de götüremiyorum. Zira bizi yalnızca kimi özel hastaneler kabul ediyor.”

“İlk doğumumda 5 bin lira ödemiştik, artık 4 ay sonra gerçekleşecek doğumum için 17 bin lira istiyorlar. Ne yapacağımızı bilmiyorum.”

Eşi Yaser ise Türkiye’de yaşamanın her geçen gün daha da zorlaştığını, artık dayanamadıklarını anlatıyor:

“Önceden Türkiye Suriye’ye kıyasla cennet sayılırdı lakin artık daha fazla katlanamıyoruz. Operasyonlar başladığından beri birçok arkadaşım Avrupa’ya kaçtı. Son prosedürlerden dolayı kimse Türkiye’de kalmak istemiyor ancak şimdilik diğer dermanımız yok.”

“Üç seçeneğimiz var; ya Avrupa’ya gideceğiz, ya Suriye’ye döneceğiz ya da Türkiye’de kalıp fareler üzere saklanarak yaşayacağız. Avrupa’ya gidemem zira bunun için gereğince param yok, Suriye’ye dönemem zira savaş devam ediyor ancak Suriye’deki durum düzelirse burada daha fazla kalmayacağım.”