Sıcak hava dalgaları sebep bayanları daha fazla etkiliyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

“Kendimi bunalmış, sonlu, başım dönmüş, şişkin, yorgun hissediyorum.”

Haziran ayındaki rekor kıran sıcaklardan şimdi yeni kurtulan ve daha sıcak havaya hazırlanan bayanların BBC‘ye gönderdiği yorumlarda sıkça geçen sözler bunlar.

Aşırı sıcaklar herkesi etkileyebilir. Fakat BBC’ye konuşan ve bayan sıhhati konusunda uzman bir NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi) pratisyen tabibi olan Dr. Nighat Arif, sıcak hava dalgalarının bayanların kardiyovasküler sistemleri için bir “stres testi” olduğunu ve onları erkeklerden daha fazla etkilediğini söyledi.

UCL Küresel Sağlık Enstitüsü’nde misyonlu akademisyen halk sıhhati danışmanı Dr. Cat Pinho-Gomes, daha fazla delile muhtaçlık duyulmasına karşın, bayanların sıcak hava dalgasına bağlı ölümlere erkeklerden biraz daha yatkın olabileceğini belirtti.

İklim değişikliği İngiltere’ye giderek daha yoğun ve sık sıcak hava dalgaları getirirken, uzmanlar bayanlar için riskler konusunda daha uygun farkındalık yaratılması ve onları müdafaaya yönelik daha maksatlı eforlar gösterilmesi daveti yapıyor.

Hormon düzeyleri ve bedenin ısıya verdiği tepki

Dr. Arif’e göre, biyolojik olarak bu durumun iki sebebi var: Bayanların hormon düzeylerinin doğal olarak yükselip alçalması ve bedenlerinin ısıya verdiği reaksiyonun erkeklerden farklı olması.

Bu 2025 tarihli çalışma da dahil olmak üzere araştırmalar, bayanların daha az ter ürettiğini ve daha yüksek bir beden sıcaklığında terlemeye başladığını gösteriyor.

Bu durum, fazla ısıyı süratle atmamızı pürüzler ve bedenimizin ne vakit yük altında olduğunu anlamamızı zorlaştırır. Zira cildimizde yahut kıyafetlerimizde ne kadar ter olduğunu göremiyoruz.

Aynı araştırma, bayanların erkeklere nazaran daha yüksek beden ısısına ve beden yağ oranına sahip olduğunu, bunun da ek bir yalıtım katmanı vazifesi gördüğünü ortaya koydu.

Şimdi bunu, Dr. Arif’e göre zaten beynimizin sıcaklık düzenleme sistemlerini “dengesizleştiren” bayan hormonlarının doğal dalgalanmalarıyla birleştirin.

Östrojen ve progesteron düzeylerimiz en bariz halde adet döngüsü; perimenopoz, menopoz, gebelik ve emzirme devirlerinde değişir. Bu da beden sıcaklığınızı düzenleme yeteneğinizi azaltabilir.

Bütün bunlar, bilhassa sıcak havalarda, kardiyovasküler sistemimiz için epeyce zorlayıcı.

‘Bizi daha fazla riske atan tek şey biyoloji değil’

Sıcak hava dalgalarıyla bağlantılı ölümlerde cinsiyet farklılıklarını inceleyen bir araştırmanın ortak muharriri Dr. Pinho-Gomes ise “Ancak bizi daha fazla riske atan tek şey biyoloji değil” diyor.

Ona nazaran, sosyoekonomik şartlarımız – örneğin düşük fiyatlı olmak yahut sevdiklerimize bakmakla yükümlü kişi olmak – sıcak havalarda kendimize ne kadar düzgün bakabileceğimiz üzerinde daha da büyük bir tesire sahip olabilir.

Dr. Pinho-Gomes, “Yaş da bir başka faktör. Yaşınız ne kadar büyükse, sıcağa karşı o kadar savunmasız olursunuz ve bayanlar ortalama olarak erkeklerden daha uzun yaşadığı için sıhhat sıkıntıları yaşama riski daha yüksektir” diyor.

Yaşlı beşerler ayrıyeten bunamaya daha yatkın. Bu da susuzluğu algılama yeteneğini sınırlayabilir yahut kan basıncını düşürmek için kullanılan diüretiklere muhtaçlık duyulan durumları belirleyebilir.

Dr. Pinho-Gomes, “Bunların her ikisi de kişiyi ısı gerilimine daha fazla maruz bırakabilir” diyor.

Adet devriniz daha rahatsız edici geçebilir

Dr. Arif’e göre, adet döngünüz boyunca hormon seviyeleriniz düşüp yükseldikçe, ısıya karşı hassasiyetiniz de değişir.

Progesteron düzeyi adet döngünüzün ikinci yarısında, adetiniz başlamadan evvel yükselir.

Dr. Arif, “Bu durum beden ısısını artırarak, esasen sıcak olan beden ısısındaki rahatsızlığı daha da yükseltebilir” diyor.

Ardından adet dönemi başlar ve beden ısısını düzenleyen hormon olan östrojen en düşük düzeyine iner, bu da kalbinizin soğuması için daha fazla baskı oluşturur.

Kuzey Londra’da yaşayan ve Haziran ayı sonlarındaki sıcak hava dalgası sırasında regl olan Michaela Finn, “Normal ölçüde kanama yaşadım lakin yorgunluk, baş dönmesi, tasa ve uykusuz gecelerde büyük bir artış fark ettim” diyor ve ekliyor:

“İş yerindeki vardiyalarım da tıpkı günlere denk geldi. Sabah duş alırken kendimi halsiz hissettim. Gerçekçi olmak zorunda kaldım ve işe gelemeyeceğimi bildirdim. Bedenim büsbütün yorgun, ağrıyor ve kramp giriyordu.”

Güney Londra’dan 27 yaşındaki Charlie Paddock da “neredeyse iki defa bayıldığını ve sıcak hava dalgalarının inanılmaz olduğunu” söylerken, 26 yaşındaki Jess Allingham ise “normalden çok daha fazla bitkin” olduğunu ve “tam bir beyin sisi” yaşadığını belirtti.

Dr. Arif, adet döneminde kan kaybettiğinizde demir de kaybettiğinizi ve bunun uykunuzu etkileyebileceğini vurguladı:

“Araştırmalar şunu gösteriyor: Bilhassa yoğun adet kanaması yaşayan bayanlarda görülen düşük demir düzeyi, oksijen iletimini de etkileyerek kardiyovasküler sistemlerimize daha fazla yük bindiriyor”.

Menopoz devrindeki bayanlarda gece terlemeleri artabilir

Doktor Arif’e göre, östrojen düzeyinin düşmesi sebebiyle menopoz öncesi ve menopoz devrindeki bayanlarda sıcak basmaları ve gece terlemeleri yaygın.

Aynı durum, hormon hassas kanserleri ve endometriozis ve poliendokrin metabolik yumurtalık sendromu üzere kıymetli jinekolojik rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanılan kimyasal yahut cerrahi menopoza alınan bayanlar için de geçerli olabilir.

Doktor Arif, sıcak hava dalgası sırasında daha sık ve şiddetli sıcak basmaları ve gece terlemeleri yaşayabileceğinizi söylüyor.

İklim değişikliğinin menopoz üzerindeki tesirine dair bir araştırmaya nazaran, bu durum global ısınma ile daha da berbatlaşabilir.

Cheshire’dan 57 yaşındaki Hilary Serif, Haziran ayındaki sıcak hava dalgası sırasında yaşadığı sıcak basmaları için “Öözellikle geceleri nitekim korkunç” dedi ve ekledi:

“Uykuya dalmışken ansızın, hiç beklemediğiniz bir anda, bir anda vuruyor. Zati ateşiniz yükseliyor, hiç rahatlama olmuyor. Güya iki kat darbe yemiş üzeresiniz. Eski adap hormon replasman tedavisi çok yardımcı oluyor fakat durumu denetim altına almıyor.”

Kettering’den 41 yaşındaki ve menopoza yakın devirde olan Dr. Rosaline West, sıcak hava dalgasına dayanmanın “sadece hayatta kalmakla ilgili” olduğunu söyledi:

“Sürekli iç çamaşırlarımı değiştiriyordum ve sonunda arkadaşımla birlikte o terleme ve rahatsızlık yüzünden sütyen kullanmaktan büsbütün vazgeçtik.”

Hamilelik sizi ısı gerilimine daha yatkın hale getirebilir

Bu yılın başlarında Lancet’te yayınlanan bir araştırmaya nazaran, gebe bayanlar artan metabolik ısı ve sıvı gereksinimleri sebebiyle beden ısılarını düzenlemekte daha fazla zorlanıyor ve bu da onları ısı gerilimine daha yatkın hale getirebiliyor.

Hormonlar devreye giriyor.

Aynı çalışma, gebeliğin başından ortasına kadar olan devirde progesteron düzeylerindeki dalgalanmaların beden ısısını artırabileceğini gösteriyor. Daha sonra, gebeliğin ilerleyen periyotlarında östrojenle birlikte yükselerek beden ısısını tekrar düşürüyor.

Vücut ölçüleriniz de fark yaratıyor. Dr. Arif, “Açıkçası, ne kadar büyük olursanız bedeniniz üzerindeki kardiyovasküler yük o kadar artar zira içinizde bir insan taşıyorsunuz” diyor.

Araştırmaya nazaran, bilhassa yüksek riskli gebeliklerde, ısı gerilimi anne ve çocuk için olumsuz sonuç mümkünlüğünü artırabiliyor.

35 yaşındaki Jess Bloom, Temmuz ayının sonunda bir bebek bekliyor. “Yazın ortasında hamileliğin son periyotlarında olmak cehennem üzere, sözün tam manasıyla cehennem” diyor.

Mutfak tabanında uyumayı ve her gece soğuk banyo yapmayı denemiş.

“Bazen yanımda bir Mars dondurması da olurdu” diye ekliyor.

Isı bitkinliği ve ısı çarpmasının belirtileri

Isıya maruz kalmanın tesirleri üzerine yapılan kapsamlı çalışmalarda, bunun bilhassa bayanlarda, kardiyovasküler hastalık ve vefat riskini artırdığı ortaya çıktı.

Sıcak hava dalgaları sırasında, kalbimize binen ek yük kan basıncımızın düşmesine sebep olabilir.

Bu durum, terleme yoluyla kaybedilen sıvı ve tuzla birleştiğinde ısı bitkinliğine yol açabilir.

Kan basıncı çok düşerse, kalp krizi riski de artar.

Dr. Arif şu tavsiyelerde bulunuyor:

“Sıcak bitkinliği ve sıcak çarpmasının belirtilerini bilin…Bol sıvı tüketin. Vantilatörlerinizi, soğutucu aygıtlarınızı yanınızda bulundurun. Antrenmanınızı gün doğmadan evvel yahut gün batımından sonra yapın. Güneş kremi kullanın, adet döngünüzü takip edin.

“Sıcağı, kardiyovasküler bir gerilim testi üzere düşünün. Yavaşlayın, bedeninize yeterli bakın.”

Dr. Arif, ayrıca işverenlere de, meslektaşlarını ve siyaset yapıcıları, bayanların sıcak havaya karşı hassasiyeti konusunda “daha fazla dikkat etme” daveti yapıyor.

Dr. Pinho-Gomes de aynı fikirde:

“Karar masasında, güç ve nüfuz sahibi durumlarda, bayanların gereksinimlerinin erkeklerden daha çok olduğunun farkında olacak daha fazla bayana muhtaçlığımız var.”

Dr. Arif ise “Bu yalnızca bayanların sorunu değil” diyor ve eklyor:

“Bu toplumsal bir sorun. Şayet bayanlar için gerçek olanı yaparsak, herkes için gerçek olanı yapmış oluruz.”

( BBC )