Mahkemeden Boğaziçili gençler lehine karar: Artık ne olacak?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Boğaziçi Üniversitesi’nde beş muhalif öğrencinin yüksek lisansa girişi engellenmişti. Mahkeme birinci etapta dört öğrenci için “hakkaniyete aykırı” dedi, lakin öğrencilerin geleceği hâlâ meçhul.

Pelin Gümüşdağ, “Bana da olmaz herhalde!” diyordu; İstanbul Boğaziçi Üniversitesi Tarih Kısmı’nı birincilikle bitirmişti. Diğer bir kısımdaki arkadaşının yüksek lisans kabul listesinden çıkarıldığını duymuştu. Kendisi de tarih yüksek lisans programına başvurmuştu. Korka korka listeye baktığında ise isminin listede olmadığını gördü.

Pelin, birinci reaksiyonunu “Öfkelendim” diye aktarıyor. Trabzon’da daha liseye birinci başladığında Boğaziçi Tarih’e gitmeyi aklına koymuştu. Çok çalışıp kısma Türkiye 18’incisi olarak girmişti. Üniversite yıllarında da çok çalışmıştı, akademisyen olmak istiyordu. Lakin artık hiçbir münasebet gösterilmeden yüksek lisansa alınmıyordu.

“Bu bir insan hakkı. Eğitim almak hakkımız. Kazanmışız, okumamızı engelliyorsun!” diye isyan ediyor.

Geçen yılın Temmuz ayında, Boğaziçi Üniversitesi’nde beş kişi birebir durumdaydı: Yapılan imtihanlar sonucunda, anabilim kısımlarındaki akademisyenler tarafından yüksek lisans kabul listelerine alınmışlar lakin Toplumsal Bilimler Enstitüsü ve Fen Bilimleri Enstitüsü tarafından bu listelerden çıkarılmışlardı. Enstitü müdürlerini rektör atıyordu.

“Ortak özelliğimiz muhalif öğrenciler olmamız” diyor Pelin. Öğrencilerin hepsi okuldaki hareketlerde etkindi.

Pelin, X platformunda yapılmış “Okumak dışında her şeyi yapıyorsunuz” yorumuna ise şöyle karşılık veriyor: “Daha ne kadar okuyabilirim? Okudum. Ancak bir yandan da hakikat olduğunu hissettiğim şeyi yaptım. Hepsi de anayasal hudutlar dahilindeydi.” Örnek olarak, öğrenciler tarafından düzenlenen alternatif mezuniyete katıldığını orada gökkuşağı bayrağı salladığını anlatıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2021 yılında, üniversite dışından Melih Bulu’yu Boğaziçi’ne rektör olarak atamasından bu yana üniversitede toplu mezuniyet merasimi düzenlenmiyor. Akademisyenlerin protestoları Bulu’dan sonra atanan Rektör Naci İnci periyodunda de sürerken öğrenciler de o günden bu yana kulüp etkinliklerinin engellenmesi, makul akademisyenlerin okuldan uzaklaştırılması üzere pek çok uygulamayı protesto ediyor.

“Yeni bir level”

Enstitü tarafından yüksek lisans kabul listesinden çıkarılanlardan biri de Kimya Mühendisliği Kısmı’ndan Berat Kaşkaloğlu. Anlattığına nazaran, kararı öğrenince bir sigara yaktı ve “Tamam, artık öbür bir levela geçiyoruz” dedi: Öğrencilere verilen haksız disiplin cezaları, okuldan uzaklaştırmalar ve artık de “eğitim hakkının engellenmesi.”

Berat, lisanstayken hocasıyla birlikte birinci evresini tamamladığı projeyi yüksek lisansta devam ettirmeyi planlıyordu. Bu nedenle öteki bir üniversiteye başvurmamıştı. Enstitünün kararıyla yüksek lisansa giremeyince proje kapsamında alacağı maaştan da oldu.

İktisat Kısmı’ndan Ulaş Karaaslan, Siyaset Bilimi Kısmı’ndan Berkay Bal, Sosyoloji Kısmı’ndan Zeynep Demirkol yüksek lisans kabulleri iptal edilen başka öğrenciler. Hepsi kararın iptali ve yürütmesinin durdurulması için dava açtı.

Yedi ay sonra gelen yürütmeyi durdurma

Yürütmeyi durdurma kararı dört öğrenci için müracaattan yaklaşık yedi ay sonra, Şubat ayında geldi.

Bu ortada üniversitede birinci devir bitmiş, ikinci devir başlamıştı. Boğaziçili gençler kayıt için çabucak üniversiteye başvurdu. Fakat üniversite onlara şimdi rastgele bir cevap vermedi. Bunun yerine yürütmeyi durdurma kararına itiraz etti.

Esasa ait karar bir yana, yürütmenin durdurulup durdurulmayacağı bile şu an belgisiz.

Zeynep Demirkol içinse yürütmeyi durdurma talebi reddedildi. Onun tüzel çabası kararı temelden değiştirmek için sürüyor.

Avukat Fırat Kuyurtar, Boğaziçi Üniversitesi idaresinin türel süreci uzatmak için elinden geleni yaptığını belirterek, “İpe un sermek diyebileceğimiz birçok uygulama ve savunmayla karşılaştık” diyor.

Üniversite, örneğin, Ulaş Karaaslan’ın kelamlı imtihanla iktisat yüksek lisans programına alınmasının hukuka uygun olmadığını öne sürdü. Halbuki programa tüm öğrenciler kelamlı imtihanla alınmıştı. Üniversite neden yalnızca Ulaş’ın yüksek lisans kabulünün iptal edildiğine dair de rastgele bir açıklama yapmadı.

Pelin içinse bir kınama cezasından bahsediliyor. Lakin ceza, dava açıldıktan sonra, üniversite mahkemeye savunmasını göndermeden çabucak evvel verildi. Ayrıyeten aslında yönetmeliğe nazaran disiplin cezası yüksek lisansa kabul için bir mani oluşturmuyor.

“Hakkaniyete aykırı”

Üniversitenin mahkemedeki savunması “yapılan sürecin yordam ve maddelere uygun olduğu, üniversitenin takdire yetkisi bulunduğu” formunda.

İstanbul 4. Yönetim Mahkemesi ise oybirliğiyle verdiği yürütmeyi durdurma kararında “salt takdir yetkisi”yle bu kararın verilemeyeceğini belirtiyor:

“… salt yönetimin takdir yetkisinin bulunduğu gerekçesiyle (… ) tesis edilen, davacının eğitim öğretim hakkının kaybı üzere bir ağır bir külfet altına sokulmasına sebebiyet veren sürecin hakkaniyet, türel bellilik ve tüzel güvenilirlik unsurlarına alışılmamış olduğu sonucuna varılmıştır.”

Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü, DW Türkçe’nin öğrencilerin yüksek lisans kabulü neden iptal edildi sorusuna, “Anabilim kollarının teklifleri bağlayıcı olmayıp Enstitü Yönetim Kurulu gerekli gördüğü durumlarda farklı değerlendirmelerde bulunabilmektedir” biçiminde karşılık verdi.

Ayrıca bu kararın öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesi olmadığını belirterek “benzer alanlarda eğitim veren çok sayıda üniversite ve program bulunmaktadır” sözü kullanıldı.

Üç öğrencinin rotası diğer üniversiteler

Yedi aydır süren bu türel belirsizlik öğrencilerden üçünü diğer üniversitelere yöneltmiş durumda. Pelin Gümüşdağ şu anda İtalya’da yüksek lisans yapıyor.

Berat Kaşkaloğlu da yurtdışında yüksek lisans başvurusu yapmaya hazırlanıyor. Ona nazaran yürütmeyi durdurma kararı çıksa bile dava siyasi nedenlerle aleyhine sonuçlanabilir. O sırada yüksek lisansa kayıt yaptırıp okursa yılları boşa gitmiş olur.

Ulaş Karaaslan ise Boğaziçi’ndeki akademisyenlerin durumuna dikkat çekiyor: “Okulda eğitim göreceğimiz hocaların durumu aşikâr değil” diyor. “Gönderilebilecek” ya da “mobbingden usanıp gidebilecek” akademisyenleri hesaba katarak öbür bir üniversitede yüksek lisans planlıyor.

“Evim orasıydı”

Beş öğrencinin de mezun kartı idare tarafından “pasif”leştirilmiş durumda, yani hiçbiri üniversiteye giremiyor. Pelin Gümüşdağ Boğaziçi Üniversitesi için “Evim orasıydı. Kendimi bulduğum yer orasıydı” diyor. Kürtçe şiir dinletisinden Hatay’daki çocuklara atkı örmeye katıldığı kulüp faaliyetlerinden bahsediyor.

Ancak artık kulüpler yerleşke merkezindeki Hamlin Hall binasından uzak bir noktaya taşınmış durumda.

Binada kalan son iki kulüp, Müzik Kulübü ve Hoş Sanatlar Kulübü’nün odaları da öğrencilerin tüm itirazlarına karşın, 7 Şubat’ta şafak operasyonuyla boşaltıldı.

Her ne kadar beş öğrenciden üçü rotalarını başka üniversitelere çevirmiş olsa da öteki ikisi mahkeme kararı olumlu çıkarsa Boğaziçi’nde yüksek lisans yapmayı planlıyor.

Sosyoloji kısmından Zeynep Demirkol, “ben burada olmak isteyen bir insanım” diyor. Türkiye’deki üniversiteler için de “hâlâ, birçok şeye karşın toplumsal bilimler alanında nitelikli şeyler yapılabileceği” kanısında.

Lisansüstü eğitime kimin kabul edilip kimin edilmediği geleceğin akademik takımlarının da şekillendirilmesi açısından da değerli görülüyor.

Boğaziçili beş genç her hâlükârda lisansüstü eğitimlerine devam edeceklerini söylüyor, ileride Boğaziçi’nde akademisyen olmak istiyorlar. Her ne kadar şu andaki mevcut siyasi şartlarda bunun “çok zor” olduğunu düşünseler de…

Zeynep Demirkol koşullarla ilgili şu notu düşüyor:

“Her şeyin sabit bir formda gittiği, hayatta ve tarihte çok görülmemiş olduğu için, farklı dalgalanmalar, farklı güç istikrarları [olabilir], birçok şey değişebilir. Aslında bunun için uğraş ediyoruz.”