Fehmi Koru: “Tarikat ve cemaatlar sivil toplum kuruluşu sayılır mı?” tartışması

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fehmi Koru*

Tarikatlar ve cemaatlar sivil toplum kuruluşu sayılmalı mı?

Bu sorunun karşılığı şahıstan şahsa ve nereden bakıldığına nazaran değişiyor.

Ayrıntıya girmeden kendi görüşümü ve mevzuya hangi pencereden baktığımı açıklayayım.

Ülkemizde dini örgütlenmeler bugünün konusu değil; Osmanlı’dan ve hatta öncesinden beri, dinin insanları örgütleştirici özelliğine uygun o denli yapılanmalar var. 

Yeniçeri Ocağı da o denli bir yapılanmanın devlet eliyle ve devletin buyruğunda silahlı hale dönüşmüşüydü.

Günümüzde tartışma dışı üzere görülen ve o denli sayılmak istenen Alevi oluşumlarını da, tekrar dini yapılanmalar olarak kıymetlendirebiliriz.

Olaya bu genişlikte bakıldığında, tarikat yahut cemaat ismiyle anılmaya kıymet görülebilen oluşumları birer sivil toplum kuruluşu olarak tanımak gerekiyor.

Laiklik -ya da sekülerlik- ismine hususa benden farklı yaklaşanlar veya Atatürk’ün ihtilalleri gerçekleştirdiği periyotta dini yapılanmalara karşı şiddetli çıkışını günümüzde de geçerli görüp tutumunu buna nazaran belirleyenler olduğunu biliyorum. 

Özellikle tartışma gündeme yine yerleştiğinden beri, CHP’li medyadaki yorumcuların takındığı hal ile, 28 Şubat günlerinden bildiğimiz telaffuz, o yaklaşımdan izler taşıyor.

Yaklaşımı benimseyenler dini örgütlenmelere topyekün karşı çıkıyor ve yasaklanmasını talep ediyorlar.

Bu girişten anlaşılacağı üzere, dini yapılanmalara bir doğal gerçeklik olarak bakıyorum.

Yalnız bize -veya Müslüman toplumlara- mahsus bir gerçeklik de değil bu tıp yapılanmalar; bütün dinlerin varlık gösterdiği toplumlarda, hatta bazen bizdekinden da daha bariz dini örgütlenmeler bulunuyor.

Ülkemize döndüğümüzde, sorunun kaynağında, din-siyaset alakası ve kelamı edilen yapıların siyasete dönük yüzü yatıyor.

Biraz da 22 yıldır iktidarda AK Parti’nin bulunması da tartışmaları etkiliyor.

Geçmiş devirlerde, ‘sağcı’ diye anılan iktidarlar devirlerinde de mevzu gündeme gelir ve muhalefet mevzuya iktidarların tarikat ve cemaatlara taviz vermesi istikametinden yaklaşırlardı.

Oysa, o periyotların sağcı iktidarlarının, evet tarikat ve cemaatlarla içli-dışlı manzara verdikleri olurdu, fakat biraz yakından bakıldığında o bağlantının tek taraflı olduğu anlaşılırdı.

İktidarlar dini cemaat ve tarikatları oy deposu olarak görür ve bu gayeyle kullanırlar, ama onların iktidarı yönlendirmesine müsaade vermezlerdi. 

Bu yüzden de dini yapılanmalar tarafından tenkide de uğrarlardı.

CHP’nin uzun yıllar genel başkanlığını yapmış Bülent Ecevit’in de devir periyot bu yapılara ilgi duyduğu biliniyor.

Sorun, yakın periyotlarda, bilhassa FETÖ diye adlandırılana kadar Cemaat olarak bilinen yapının, iktidarı kullanma teşebbüsünün ileri safhalara kadar varmasının sonucu sayılabilir.

Dini yapıların sivil toplum kuruluşu sonunu aşma teşebbüsüydü o aslında.

İşin nereye kadar vardığını biliyoruz.

Günümüzde Ulusal Eğitim Bakanı Yusuf Tekin‘in açıklamasıyla yine canlandırılan tartışmada gözden kaçan da galiba bu nokta: Bakanlığın birtakım mevzularda işbirliği yaptığı ve bakanın birer ‘sivil toplum kuruluşu’ olarak gördüğünü söylediği oluşumlar hangi özelliğe sahipler? Hududun nerede kesildiğinin bilincindeler mi, yoksa iktidar üzerinde tesir uygulayarak kendi özel ajandalarını mı uygulamak niyetindeler?

Bu noktanın değeri şurada: Devletin kendisinin dini eğitim veren Kur’an Kursları, İmam Hatip Okulları ve İlahiyat Fakülteleri var. Herkes çocuklarının hangi düzeyde bir dini eğitim almasını arzuluyorsa, isteğini giderebileceği kuruluşlar bunlar. 

Devletin kurumları dışında da dini eğitim verilemez mi? Verilebilir elbette, lakin o eğitim devletin dini eğitim veren kurumlarına müdahaleyle olamaz.

Karışık mı görünüyor? Meğer hiç de karışık değil. Dini örgütlenmeler hudutlarını bildikleri sürece sivil toplum kuruluşu muamelesi görür, hatta devletin yardımına da mazhar olurlar; buna karşılık devlet içerisinde yapılaşmaya kalkışılmasına müsaade edilmez ve o denli davrananlara sivil toplum kuruluşu muamelesi de yapılmaz.