Ertuğrul Özkök: Türkiye’de devlet medyası devrini kapatan selfie

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

18 Ekim 2023…

İstanbul’da Galataport’un biraz ilerisinde yeni açılan Peninsula Oteli…

Gördüğünüz bu selfie o gün işte orada çekiliyor.

Selfie’deki iki bireyden birini mutlakta çok düzgün tanıyorsunuz.

Fatih Altaylı…

Öteki kişiyi ise muhtemelen tanımıyorsunuz lakin yaptığı işi dünyada bilmeyen insan yok.

Youtube Lider Yardımcısı İstanbul’a kimi görmeye geldi?

Adı Pedro Pina…

Youtube’un Vice President’i…

Yani Lider Yardımcısı…

Ekim ayında sessizce Türkiye’ye geldi ve kimi görüşmeler yaptı.

Medyaya pek yansımayan bu görüşmeler, aslında Türkiye’de yeni medyanın doğuşunu haber veriyordu.

Youtube Lider Yardımcısı Türkiye’ye geçen yaz sonundan itibaren Google ve YouTube etraflarında özel izlemeye alınan bir Türk yayıncısı ile görüşmekti.

Pina’nın geliş hedefi Fatih Altaylı ile özel bir görüşme yapmaktı ve bu görüşme 18 Ekim günü Peninsula Otel’de yapıldı.

Bu bahisleri yakından izleyen bir gazeteci olarak şunu söyleyebilirim.

Bu görüşme ve bu selfie, Türkiye medyasında yeni bir periyodun başlangıcıdır.

28 Mayıs günü sandıklar kapanırken başlayan olay

Şimdi biraz geriye, 28 Mayıs gününe dönüyorum.

Seçimde oy verme süreci tamamlanmış ve birinci sonuçlar gelmeye başlamış.

O gün HaberTürk televizyonunda ve internet sitesinde bir zelzele oluyor.

HaberTürk’ün taşıyıcı ismi ve starı Fatih Altaylı’nın şirketle bağlantısı kesiliyor.

Yani HaberTürk, en çok okunan, en çok seyredilen starını resmen “kovuyor…”

(Kovuyor sözünü hiç sevmem lakin Amerikan lisanındaki “fire” fiilinin karşılığı olarak kullandım.)

Altaylı daha o gece hayatının tahminen de en değerli kararını alacak ve 5 yıl evvel kurduğu lakin aktive etmediği Youtube kanalını açacaktı.

Seçimden 15 gün sonra birinci yayında gelen şaşırtan rakam

Altaylı HaberTürk’ten ayrıldıktan sonra birinci YouTube yayınını 12 Haziran 2023 günü yaptı.

Yani kovulduktan 15 gün sonra…

O günkü birinci yayını 958 bin 995 sefer görüntülendi.

Muazzam bir çıkıştı bu…

Kanal iki ay üzere çok kısa vakitte öylesine bir popülerlik kazanacaktı ki, işte bu muvaffakiyet Youtube’un Lider Yardımcısını İstanbul’a getirmişti.

O gün Peninsula Otel’de Altaylı’ya söylediği şu kelamlar yeni medya devrinin de işareti olacaktı:

“Siz benim Youtube algımı değiştirdiniz…”

İnanılmaz sayılar geliyor: Çeşitli programlarda 300 milyon görüntülenme

Neydi bu cümlenin ardındaki gerçek?

Altaylı’nın kanalı tekil kullanıcı sayısında tüm mecralardan daha yüksek bir erişime sahip oldu.

Bunun rakamsal karşılığı şuydu:

4.5 milyon tekil kullanıcı…

Yaptığı programlar ayda yaklaşık 300 milyondan kere farklı mecralarda izleyici karşısına çıkıyordu.

En değerlisi de uzun bir program olmasına karşılık izleyicinin kalma süresiydi.

Gelen seyircinin yüzde 65’i bir saatlik program boyunca kanalda kalıyordu.

Yurt dışı izlenmede, Türk dizilerinden sonra en yüksek mühlet Fatih Altaylı’nın programlarındaydı…

Ziyaretin asıl nedeni Tucker Carlson olayı mı?

Ama YouTube’u İstanbul’a getiren asıl neden, burada yeni bir “Tucker Carlson” modelinin geliştiğini görmeleriydi.

Tucker Carlson, ABD’de Fox’un Trump destekçisi çok militan programcısıydı.

Biden seçimi kazandıktan sonra Fox TV’den kovulmuş ve o da kendi kanalını kurmuştu.

Bu medyası ile muazzam izlenilirliklere ulaşmıştı.

Fatih Altaylı olayı da buna benziyordu.

İşinden atılan, iktidarın baskısı sonucu işini kaybeden medya starlarının yarattığı yesyeni bir medya…

Economist buna “One Man Broadcasting”, yani “Tek Kişilik Yayıncı” diyor.

Siyaset alanında mega Influencer’ların doğuşu

Youtube’a nazaran Fatih Altaylı ve Carlson Tucker üzere “yeni medya starları” yalnızca haberciliğin değil, tıpkı vakitte “Influencer” kavramını da değiştiriyordu.

Bu iki model “Mega Influencer” devrini de açıyordu.

Bu çeşitten ABD’de 20’ye yakın yayıncı vardı.

Avrupa’dakilerin sayısı ise 2’ydi.

Türkiye’de ise Fatih Altaylı’yı bu kategoriye sokuyorlardı.

Yani “mega kanaat önderleri” dönemi…

“Devlet medyasının” asla ulaşamayacağı sayılarla tabir edilebilecek bir “Bağımsız Yeni Medya” periyodu açılıyordu.

Üstelik bu gelişme Fatih Altaylı’nın kanalından ibaret değildi. 

Cüneyt Özdemir: Yeni medya ekosisteminin doğuşu

Türkiye’de bu yolu açan birinci yayıncı Cünreyt Özdemir’di…

Başlangıçta yalnızca bir YouTube kanalı olarak başlayan Özdemir, ortadan geçen müddet içinde bunu tam manasıyla bir “yeni medya ekosistemi” haline geldi.

Yani, iktidar şemsiyesi altına giren klasik devlet medyasına alternatif bir medya haline dönüştü.

Ortaya çıkan bu yeni sisteme artık yalnızca “medya” demek yetmiyor.

Bu yeni bir oluşum ve onu açıklayan kavram “yeni medya ekosistemi…”

Şimdi biraz Cüneyt Özdemir’in yepisyeni bir yaratıcılıkla kurduğu bu ekosistemin rakamsal portresine girelim.

YouTube, X, Facebook, Instagram ve TikTok

(*) YouTube kanalının 1.5 milyon takipçisi var.

(*) YouTube’daki günlük yayınları ortalama 150-200 bin izlenme görüyor.

(*) Bu yayınlar aylık ortalama 10-15 milyon izlenme alıyor.

(*) ‘X’ yani eski Twitter’da 7.5 milyon takipçisi bulunuyor.

(*) Facebook’ta ise 712 bin takipçisi var.

(*) TikTok’taki takipçisi sayısı 252 bin.

(*) Instagram’da ise 685 bin kişi.

(*) Bu ortada bir Türk streaming platformu olan Gain’de belgeseller yayınlanıyor.

Soylu ve Albayrak’ın istifa ettiği gece neler yaşandı?

Peki bu kanalların siyasi haber açısından manası ne?

Şöyle diyeyim;

Son seçim yayınını 7.5 milyon kişi izlemiş.

İki örnek daha vereyim.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve Hazine Bakanı Berat Albayrak’ın istifa ettikleri gece özel bir yayın açtılar.

Gece 12’de başlayan bu yayını sabah 03’e kadar 60 bin kişi daima izledi.

Devlet medyası artık gazetelerinin tirajlarını açıklamıyor.

Onların o günlerde değerlendiremedikleri, tahminen de görmek istemedikleri çok kıymetli bir tehlike işareti vardı.

Bu işaret ABD’de bir mahkeme salonundan gelmişti.

Cüneyt Özdemir ve ekibi

Sarraf’ın mahkeme salonundan gelen birinci tehlike işareti

Cüneyt Özdemir’in YouTube kanalı 10 yıl evvel faaliyete geçti.

Ama bu kanal asıl patlamasını çok özel bir olayda yaptı.

Cüneyt Özdemir, elinde bir mikrofonla, İstek Sarraf’ın ABD’deki yargılanmasını, mahkeme, salondan canlı yayınla saatlerce anlatmaya başlamıştı.

Bir tek yayıncı, devletin medyasının sahip olduğu haber televizyonlarının en büyük silahını elinden alıyordu.

Bitiş’in startı o gün orada verilmişti.

Elif Dürüst’ün sanat programının verdiği mesaj

Klasik devlet medyası için ikinci bir tehlike daha vardı.

Gerek Fatih Altaylı gerek Cüneyt Özdemir yalnızca bir YouTuber değil.

Her ikisi de süratle kurumsallaşma ve yeni yaratıcı modellerle 21’inci yüzyıl izleyicisinin mümkün olan her platformda karşısına çıkmaya hazırlanıyordu.

Cüneyt Özdemir’in yarattığı model artık bir YouTube kanalı değil, bir cins “Streaming Platform” haline gelmişti.

Yani haber medyacılığının Netflix’i üzere olmuştu…

Onun platformunda Elif Dürüst’ün başlattığı sanat söyleşileri, bir anda 200 bin görüntülenmeye ulaşmaya başlamıştı.

Herkesin gözünün önünden sıfırdan bir alt medya doğmuştu.

Ve en yeni ve bâtın gelişme: Türkiye’de gazetecisiz birinci haber platformu başladı 

Bu ortada, şu ana kadar bilinmeyen tutulan yahut birden fazla insanın fark edemediği bir gelişmeyi de haber vereyim.

Cüneyt Özdemir, büsbütün AI, yani yapay zekâ ile çalışan bir modeli kullanmaya başladı.

“dipnot.tv” isimli bu yeni model 6 ay evvel büsbütün Türk yazılımcılarından şurası bir küme tarafından gerçekleştirildi.

Bu sistemde hiçbir muhabir, editör çalışmıyor. Yalnızca bir editör var ve onun da misyonu haberlere onay vermek.

Bu yeni sistem yakında bütün lisanlarda hizmete açılacak.

Türkiye’de yeni medyanın doğuşu Fatih Altaylı ve Cüneyt Özdemir’den ibaret değil.

Bu iki “mega” sistemin yanında, daha küçük lakin son derece tesirli öbür mecralar da çoğalıyor.

Biraz o dünyaya da girelim.

Statta yumruk gecesi saat 01.20’de başlayan bir program

11 Aralık 2023 gecesi Türk spor tarihinin en feci olaylarından biri yaşandı.

Ankaragücü grubunun lideri 1-1 biten maçın sonunda alana girerek hakemi yumrukladı ve sonra tekmelemeye başladı.

O gece yeni medya açısından da değişik bir olay yaşandı.

Saat 01.20’de tek kişilik bir medya canlı yayına girdi.

Özlem Gürses’in YouTube kanalıydı bu ve konutunun bir odasından yayın yapıyordu.

Programı 2 konukla saat 2.40’a kadar sürdürdü.

Programı anlık olarak 3 bin kişi izliyordu.

Yani paralel bir bağımsız kanal, devlet medyasının dokunulmazlarına dokunuyordu.

Özlem Gürses

Özlem Gürses sabah 0.30’da Hatay’a uçuyor

Gürses sabah 05.30’da oradan çıktı ve sabah sarsıntı bölgesinde Hatay’a giderek oradan 2 saat boyunca yayın yaptı.

Bütün yayında kullandığı tek araç elindeki cep telefonuydu.

O yayın 300 bin kişi tarafından izlendi.

Bu dinamizm, Hasret Gürses’i Türkiye’de “tek kişilik medyanın” en başarılı örneklerinden biri haline getiriyor.

(*) YouTube kanalının 465 bin takipçisi var.

(*) X’teki takipçi sayısı 790 bin.

(*) TikTok’ta 73 bin kişi takip ediyor. Oradan yaptığı yayınlar 1 milyondan fazla beğeni alıyor.

(*) Bu ortada bir haber Podcast’i var ve bu da Türkiye’nin en çok dinlenilen podcastiydi.

Bölüm başına yalnızca Spotify’da 10 bin kişi tarafından dinleniyordu. (Ne yazık ki sponsor bulunamadığı için kapandı)

Gürses’in kanalı 3.5 yıldır yayında ve şu son vakte kadar yalnızca bir yardımcısı vardı. Şu an sayısı 2’e çıktı.

Özlem Gürses

159 milyon görüntülenme alan tek kişilik medya

Bu alanda Hasret Gürses de tek değil…

Çok başarılı bir öteki YouTube yayını da Nevşin Mengü…

YouTube’da takipçi sayısı 574 bini buldu.

159 milyon görüntülenme almış…

En yüksek görüntü izlenmesi günde 330 bin.

En yüksek canlı yayın izlenmesi 560 bin.

Gördüğünüz üzere bu kanallar ferdî dinamizmi ile haber kanallarının “Canlı yayın” silahını da elinden alıyor artık.

Haberin nabzı onların kanallarında atıyor zira.

Yetmiş altı yaşındaki liberal sosyalistin Akyaka’daki odası

Bir diğer örnek Memduh Bayraktaroğlu.

Yetmiş altı yaşında ve bundan 4 yıl öncesine kadar Muğla’nın Akyaka beldesinde bir apartman dairesinde, eşiyle birlikte bir yalnızlık içinde oturuyordu.

Oradan tek başına bir cep telefonu ile başlattığı YouTube yayınların bugün 327 bin takipçisi var.

Bugüne kadar 4700 YouTube görüntü yayını yapmış.

Her görüntüsü ortalama 20 dakika izleniyor.

Kasım ayında 1.5 milyon kez izlenmiş.

Memduh Bayraktaroğlu

Fransa’da 250 bin üzerine büyük Influencer deniyor

Bir karşılaştırma için size geçenlerde Fransız medyasında okuduğum bir sayısı vereyim.

Fransa’da 250 binden fazla takipçisi olan YouTuber’lara “Influencer” deniyor.

Devlet medyası giderek daha statikleşip, daha klasikleşirken bu mecralarda harikulade bir ferdi dinamizm ve motivasyon var.

Üstelik bu saydıklarım yalnızca “one man/woman media” örnekleri.

 NASA olaylarını NASA’dan çok izleten Türk YouTuber’ı

Yeni medya bundan ibaret değil.

Bugünkü pozisyon Economist mecmuasının ortaya attığı “tek kişilik yayıncılık” olduğu için yalnızca oradaki son gelişmeleri anlattım.

Buna 15 yıla yakın vakittir habercilik yapan, T24, Oda TV, 10 Haber üzere çok başarılı bağımsız internet haber sitelerini de eklerseniz, medya okyanusunun kutuplarındaki buzdağlarının deniz altında kalan kısımlarını gözünüzde daha kolay canlandırabilirsiniz.

Önümüzdeki günlerde bağımsız internet haber ekosisteminin art odasına da gireceğim ve oradaki devasa sayıları da göreceksiniz.

Yayıncılıkta kantitatif bir ihtilal yaşanıyor.

Bunlara her yanı milyonlar tarafından izlenen “Babala TV”, her yayını 500 binlere varan sayılarla izlenen “FluTV” üzere yayınları da ekleyin.

Bilimsel hususları kusursuz biçimde popülarize ederek 6 milyon üzere inanılmaz bir takipçi sayısına ulaşan Barış Özcan üzere YoTuber’ları eklerseniz bu yeni eko/siyasal/sosyal/kültürel sistemin boyutlarını daha güzel anlayabilirsiniz.

Fatih Terim fonu devlet medyasına son çiviyi çaktı

Economist mecmuası bu haftaki kapağını yeni medyaya ayırdı.

Başlığı şuydu:

“The Media and the Messsage…”

Yani “Medya ve Mesaj…”

MacLuhan’ın 1960’lı yıllarda icat ettiği “media” sözü, tahminen de 55 yıl sonra onun verdiği gerçek manaya geliyor.

MacLuhan “medya mesajdır” demişti.

Türkiye’de yükselen yeni medya da kendi iletisini şimdiden Türk siyasal, toplumsal ve kültürel tarihine yazmaya başladı.

Fatih Altaylı’nın programına çıkmak isteyen siyasetçi sayısı devlet medyasının haber kanallarını solladı.

Geçen ay patlayan Fatih Terim Fonu olayı, “tek kişilik yeni medyanın” devlet medyası haberciliğini tarihe karıştırmasının Miladı oldu.

Tucker Carlson ve Fatih Altaylı’dan ders çıkarmak

İktidar tarafından gelen sinyallere ve fısıltılarda bakarsak, iktidar da kendi yarattığı “devlet medyasının” çaresizliğini anlamaya başladı.

Ancak merkez medyayı ortadan kaldırırken yaptığı yanlışlığın birebirini yapacakmış üzere bir havaları var.

Kendine ilişkin bir “tek kişilik medya” yaratamayınca vazife “iktidar finansmanlı trollere” bırakılıyor.

Ne var ki o troller devletin artık yeterlice çaresiz hale gelen eski merkez medyasının güvenilirliğini  da daha aşağı çekmekten öbür bir işe yaramıyor.

O durumda geriye en bilindik ve en ilkel metot kalıyor.

Tek kişilik medyaları terörize etmek yahut sindirmek.

Tucker Carlson ve Fatih Altaylı örnekleri bunun çok güç olduğunu şimdiden ispat ediyor.

İş dünyasının 70 plus işverenleri Tucker Carlson’dan ders aldı mı?

Gelelim son soruya…

İş aleminin klasik 70’Plus işverenleri “tek kişilik yeni medyayı” okuyabiliyor mu?

Hayır şirketlerini hâlâ kağıt üzerinde göremezlerse yok sanıyorlar kendilerini.

Ya kendisini “hep ilerde” gören reklamcılar, PR şirketleri anlıyor mu?

Hayır…

Genç birtakım medya planlamacılarını bir kenara bırakırsanız; Kamu Paydaşlığı Fonu’ndaki kaynakları devlet medyasında, Ankara’dan kendilerine gösterilen yerlere yerleştirmekten öbür yaratıcı çalışmaları yok.

Çoğu hâlâ eski klasik kurumsallaşmış medyanın tesirinden kurtulmuş değil.

Bir tarafta devlet uçağındaki toplu fotoğraf bir tarafta vesikalıklar

Onlara tavsiyem şu.

Bugün yayınladığım selfie fotoğrafına çok yakından bakmaları.

Türkiye’nin gerçek nabzı artık, siyasetçi uçaklarından gelen toplu fotoğraflarda değil, bu vesikalık selfie’lerde atıyor.