Ertuğrul Özkök: Selçuklular, Osmanlılardan güzel mıydı?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ertuğrul Özkök | Vaktin Ruhu

Gizlice açılan 17 hanedan mezarından çıkan soru: Selçuklu sultanları, Osmanlı sultanlarından daha mı güzel?

Hikayemiz 2017 yılında Necmettin Erbakan Üniversitesinde, bir laboratuvardaki kemiklerle başladı.
Uzmanlardan oluşan bir heyet, masaların üzerine ihtimamla yerleştirilmiş kemikleri tek tek inceliyordu.
Hikayemizin ikinci sahnesi ise 2019 yılında İstanbul’da İsimli Tıp Kurumu Biyokimya İhtisas Dairesi’nde açılıyor.
Oradaki masaların üzerinde ise kafatası ve diş örnekleri var.
Bu iki sahne birbiriyle irtibatlı.
Türkiye cumhuriyet tarihinin en değişik “canlandırma” projesi yapılıyor.

2017’de alınan bir kararla başlayan çalışma, geçen ay bitti

Bu çalışma geçen aya kadar büyük bir saklılık içinde sürdürüldü.
Ve sonra cumhuriyetin 100’ncü yılı kutlamalarına bir hafta kala mükemmel bir stant ile açıklandı.
Büyük bir ihtimalle bununla ilgili haberleri okumuş yahut seyretmişsinizdir.
Ben size perde ardındaki farklı kimi bilgileri aktarayım.

Projenin çok sıradan bir ismi vardı, dikkatimizi çekmedi

Aslında projenin birinci ismi şuydu:
“Türkiye Selçukluları Konya Hanedan Türbesindeki Naaşları Tanzim Projesi…”
Böyle sıradan bir isimle başlayan proje, sonunda Anadolu tarihi ile ilgili çok değişik bir sonuca ulaştı.
Selçuklu Hanedanı’na mensup 17 kişi adeta tekrar “Canlandırıldı…”
Ve artık 6 yıl gizlice sürdürülen bu çalışmanın eserleri Konya’da sergileniyor.
Küratörü de Hattat Ali Kemal Kalkan…

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Ersoy, danışmanı Tayfun Topal ve gazeteciler Sedat Ergin, Fatih Altaylı, İsmet Berkan, Nagehan Alçı, Mehmet Yılmaz ve His Demirdağ

Dün bir küme gazeteci bu kıssayı bakandan dinledik

Dün bir küme gazeteci, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Ersoy ve danışmanı Tayfun Topal’la birlikte geç bir öğlen yemeğinde bir ortaya geldik.
Atatürk Kültür Merkezi’nin doruğundaki “Biz” restoranda yemek yedik.
Masada gazeteci olarak, benim dışımda Sedat Ergin, Fatih Altaylı, İsmet Berkan, Nagehan Alçı, Mehmet Yılmaz ve His Demirdağ vardı.
Bu değişik operasyonun perde ardına bütün detayları ile Bakan’dan dinledik.
Bana gerçek bir “National Geographic” belgeseli üzere geldi.
Size evvel o öyküyü aktaracağım.
Sonra da bakandan kültürle ilgili son haberleri alacağız.

* * *

Hanedan türbesinden çıkan harikulade hikaye

Konya’da Alaeddin Doruğu’nda künbetin yanında bulunan yer “Türkiye Selçukluları Konya Hanedan Türbesi” olarak biliniyor.
1077 ile 1308 yılları ortasında Anadolu’ya hükmetmiş olan Selçuklu sultanlarının naaşları bu türbede bulunuyor.
İşte bu türbe 2017 yılında açıldı.
Bu mezardan alınan ve vücut bütünlüğü sağlanan naaşlar, Necmettin Erbakan Üniversitesi’ne gönderilerek tomografileri çekilmiş.

İstanbul İsimli Tıp Kurumu’na kafatası ve diş örnekleri

Kafatası ve dişlerinden alınan sürüntüler, İstanbul İsimli Tıp Kurumu Biyokimya İhtisas Dairesi’ne gönderilmiş.
Adli Tıp, YSTR-DNA’larını çıkarmış. Yani “erkek soy bağlantısını” tespit etmiş.
Selçuklu sultanlarının öldükleri yaşlardaki yüz ve vücut manzaraları elde edilmiş.
Böylece hanedana mensup 12 sultan, 1 hanedan büyüğü, 1 melik (şehzade), 2 bayan, 1 çocuğun ve ayrıyeten 1 vezir ve 2 muhafazanın anatomik ve DNA bilgileri tamamlanmış.

II. Kılıçarslan

Yüz kasları her sultanın yüzüne nasıl yerleştirildi?

Bundan sonra “rekonstrüktif” yani yapılanma çalışmaları başlamış.
İş, tasarımcılara ve heykeltıraşlara bırakılmış.
Önce bu şahısların 3D filament kafatası kopyaları çıkarılmış.
İkinci kademede eldeki DNA ve anatomik bilgilere nazaran yüz kasları yerleştirilerek “fiziki karakter yüklemesi” yapılmış.
İşin bilimsel yanını Arkeolog Emel Akpolat, yüz çalışmalarını Prof. Dr. Mutluhan Taş yapmış.

Aksesuarsız bir sultan olur mu?

Bu çalışma tam manasıyla bir “multi task force” gerektiriyor.
Yani çok taraflı bir misyon bu ve iş burada bitmiyor.
Sonra üzerlerindeki giysilerin hazırlanması geliyor.
Bunu da Prof. Dr. Osman Eravşar başkanlığında Akdeniz Üniversitesi Hoş Sanatlar Fakültesi Tasarım Kısmı yapmış.
Orada da bitmiyor. Bir hanedan imajının tamamlanması için olmazsa olmaz bir son rötuş gerekiyor.
Aksesuar…
Onu da Prof. Dr. Ekran Göksu yapıyor.
Kaslandırma ve dokulandırma tamamlandıktan sonra kalıplara alınarak silikon dökümleri tamamlanmış.

Son kademe saç, bıyık, sakal

Son etap olarak da bu dökümlere saç, sakal, bıyık eklemesi yapılmış.
Bence National Geographic’de yahut Discovery’de çok ilgi cazip belgesel olabilecek bir çalışma bu.
Bu farklı kıssayı bakandan dinlemek hakikaten çok hoştu.
Belgesel seyreder üzere dinledim.

I. Gıyaseddin

Selçuklu yüzlerini tek tek seyrettim, Osmanlı sultanlarından çok farklı

Sonra canlandırması yapılan Selçuklu sultanlarının yüzlerini tek tek incelerdim. Dakikalarca baktım.
Canlı üzere duran ve çok başarılı biçimde yapılmış olan yüzler, Osmanlı sultanlarınınkinden çok farklı.
İkisi de Türk devletleri lakin fizyonomiler o kadar farklı ki…
Ve ister istemez başıma şu hınzır soru yerleşti.
Acaba Selçuklu sultanları, Osmanlı sultanlarına nazaran daha güzel, fiziken daha düzgün çizgilere sahip beşerler mıydı?
Çünkü bana o denli geldi.
Fotoğraflarını koyuyorum.
Siz de bakın bakalım bana katılacak mısınız…

* * *

Cirque du Soleil mi yoksa AKM mi daha uygun?

Bakan Mehmet Ersoy’la sohbet her vakit çok keyifli bir şey.
Hiçbir ideolojik takıntısı yok. Sonlanmıyor. Tenkitlere açık.
Ama hiç usanmadan bu hükümetin kültür alanında yaptıklarını anlatıyor.
Hikaye anlatmayı bilen bir insan.
Onunla sohbetimizde ikinci farklı bahis ve soru şuydu:
Teknoloji bakımından dünyanın en gelişmiş opera ve konser sahnesi Atatürk Kültür Merkezi’ninki mi?
Bakan bu bahiste çok tezli.
“dünyanın en gelişmiş sistemi” diyor.

AKM sahnesi Broadway’den daha ileri diyebilir miyiz?

Mesela Broadway’den, yeni yapılan Hamburg’dan daha mı uygun?
“Kesinlikle evet” yanıtını veriyor.
Hemen gerisinden biraz daha mütevazı bir cümleyle bu tezine gerçeklik kazandırıyor: “Yani birinci demesek” diyor.
Bugün dünyada teknoloji bakımından en gelişmiş şov sahnesi Las Vegas’daki Cirque du Soleil’miş.
“Ondan sonraki mutlaka AKM” diyor.

AKM, 65 metrelik teknolojisini birinci kez geçen hafta kullanmış

Bu ortada bize enteresan bir son haber de veriyor.
AKM büyük salonu sahip olduğu teknolojiyi tam kapasite ve yüksekliği ile birinci sefer geçen ay kullanmış.
Don Giovanni operasında 65 metre yüksekliğindeki sahne ve asansörleri bütün kapasite ile birinci sefer kullanılmış.
İnşallah 16 Aralık’taki Don Giovanni gösterisini seyredeceğim.

AKM’nin yıllık bütçesi ne kadar?

Tabii AKM kelam konusu olunca aktüel meraklar da artıyor.
“Bakın bu binayı 200 milyon euroya ve 10 ay üzere kısa bir müddette yaptık” diyor.
Aynı periyotlarda yapılan ve dünyada olay olan Hamburg opera binası 600 milyon euroya mal olmuş.
AKM’nin yıllık bütçesi 400 milyon TL’ymiş.
Bana çok az göründü.
Ama, natürel ki bu yalnızca işletme masrafı.
Çünkü bütün oyunlarda oynayanların maaşları, oyunların harcamaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca yapılıyor.

* * *

Hierapolis 60 yıldır kazılıyor, yalnızca yüzde 3’ü çıkarılabildi

Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, arkeoloji ile çok özel ilgilenen bir bakan.
Türkiye’de arkeolojik kazılarla ilgili son gelişmeleri büyük bir heyecanla anlatıyor.
En büyük şikayeti kazıların çok yavaş gitmesiymiş.
“Hierapolis 60 küsur yıldır kazılıyor. Bugüne kadar ne kadarı kazılmış biliyor musunuz? Yüzde 3’ü…Bunu önümüzdeki yıl 20’ye getireceğiz, sonraki yıllarda 40’a çıkaracağız.”

Bu yıl 730 hafriyat çalışması yapılıyor

Devam ediyor:
“Bugün dünyanın en çok hafriyat yapan ülkesiyiz. Son 20 senede 750 hafriyat yapılmış. Şu an 730 hafriyat yaptık biz. Dünyada bu türlü hafriyat yapan ülke yok.
Döviz bazında hafriyat için yapılan harcamayı 20 katına çıkaracağız.”

Önümüzdeki yıl 144 kazıyı Türk arkeologlar yapacak

Bakandan aldığımız bilgiye nazaran bugün Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı kararı ile hafriyat yapan 28 yabancı asıllı hafriyat lideri varmış. Bunların 18’ine birer Türk koordinatör atanmış.
Yine Cumhurbaşkanlığı kararı ile 133 hafriyat Türk heyetleri tarafından yürütülüyormuş. Bunların sayısı önümüzdeki yıl 144’e çıkacakmış.

National Geographic’le belgesel anlaşması

Günümüzde artık arkeoloji, kıssası ile anlatılıyor.
Türkiye’nin şimdilik Göbeklitepe ve Troya’dan öteki anlatacak global bir kıssası yok.
Bakanlık, National Geographic ile belgeseller konusunda bir mutabakat yapmış, fakat covid nedeniyle ertelenmiş.

Anlatmaya Ayasofya’nın ikinci katından başladık

Gerisini bakandan dinleyelim:
“Biz de dijital teknoloji ile öykümüzü anlatmaya başladık. Birinci uygulamaya Ayasofya’nın ikinci katından başladık. Bu bölge turistlerin ziyaretine açıldı. Kulaklıkla anlatılıyor tarih. Böylelikle orada namaz kılanlar da rahatsız olmuyor.”
Şimdilik 4 başka yerde canlandırma, ses ve manzara ile anlatmayı planlıyoruz. Ayasofya’dan sonra Hierapolis’e geçeceğiz.

Ayasofya’da ziyan gören yerler cam muhafazaya alındı

Bu ortada bir de haber veriyor.
Ayasofya ibadete açıldıktan sonra duvarlarda ve kapıda kimi hasarlar olduğu, hatıra almak isteyenlerin ziyan verdikleri şikayetleri vardı.
O bölgeleri cam muhafaza altına almışlar.

* * *

Antalya ve Bodrum’da fiyatlar aşağı mı çekiliyor?

Geçen yıl Bodrum, Antalya ve Çeşme’de otel fiyatlarının çok yükselmesi çok şikayet konusu olmuştu.
Dış ülkelerden birçok insan Türkiye’deki fiyatların çok yüksek olmasından ötürü İspanya ve Yunanistan’a kaymıştı.
Bakanın ağzından resmi bir açıklama olarak işitmedim.
Ama konuşulanlardan çıkardığım bu şikayet konusu, turizm etraflarında çok konuşulmuş.
Fiyatların evvelki yıla değilse bile bu yılkinden daha makul fiyatlara çekilmesi gündemdeymiş.
Bence de yanlışsız yaparlar.

* * *

AKM’nin roof’undaki “Biz” restoran, anlatıldığı kadar varmış

“Biz” Restoran’a birinci kez gidiyorum.
Giden herkes çok hoş şeyler anlatıyordu.
Haklılarmış.
Çok zevkli bir iç tasarım, insanın içini açan estetik bir açık mutfak…
Güleryüzlü bir işçi.
Ve olağan ki çok hoş bir kültürel yer içinde, harikulâde bir İstanbul görünümü.
Cuma akşamüzeri bütün restoran doluydu.

* * *

Manos ve Yiannis Magkos

Kapıda vizenin en memnun insanı, Simi’nin Manos’u

Restoranda tanıdık bir sima ile karşılaştık.
Simi adasına giden bütün Türklerin çok güzel tanıdığı “Manos”, Restoranın sahibi Manos Magkos ve oğlu Yiannis de oradaydı.
Sanki her hafta buluştuğumuz bir arkadaş üzere sarıldık.
Bir gün evvel Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Atina seyahatinde alınan Türklere kapıda 7 günlük vize kararına herhalde en sevinen insanlardan biri odur.
İstanbul’da restoranları geziyormuş, Michelin merasimi sırasında ismini duyduğu Seraf Restoran’a gitmiş.
O gün de Biz’i geziyordu…