Anayasa Mahkemesi’nden çok kritik karar: “Örgüt ismine kabahat işleyip üyesi üzere ceza alma” kuralına iptal!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

T24 Ankara

Anayasa Mahkemesi, 15 Temmuz yargılamaları ve çok sayıda silahlı örgüt davasında sıklıkla uygulanan Türk Ceza Kanunu’nun 220/6 fıkrasında yer alan “Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine cürüm işleyen kişi, ayrıyeten örgüte üye olmak kabahatinden da cezalandırılır. Örgüte üye olmak cürmünden ötürü verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Bu fıkra kararı yalnızca silahlı örgütler hakkında uygulanır”  kararını, “Anayasa’ya ters olduğu” gerekçesiyle iptal etti. Yüksek mahkeme, kararına münasebet olarak, “Bu kabahatten ceza alanların örgüte üye oldukları kanıtlanamamasına karşın örgüte üye olanlardan daha fazla mahpus cezasıyla cezalandırılıyor olmalarını” münasebet gösterdi. AYM, boşlukta olmaması için Meclis’e 4 ay mühlet verdi ve iptalin bu mühletin sonunda yürürlüğe girmesini kararlaştırdı. Lakin Meclis yeni bir düzenleme yapsa da ortalarında Cumhuriyet gazetesi davasında bu kabahatten ceza alan TİP Milletvekili Ahmet Şık’ın da bulunduğu çok sayıda sanığın belgesi yine ele alınacak. Mahkemeler, 4 ay sonra yürürlüğe girecek iptal kararıyla yok kararında sayılacak düzenlemeyi uygulayamayacağı için bu kabahatten yargılananların durumu yine pahalandırılacak. 4 aylık müddette bu hatadan kesin ceza alanların da iptal kararı yürürlüğe girdiğinde itiraz etmeleri kelam konusu olabilecek.

Anayasa Mahkemesi (AYM) Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) “Suç işlemek hedefiyle örgüt kurma” başlıklı 220’nci hususunun 6’ıncı fıkrasının, “Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine cürüm işleyen kişi, ayrıyeten örgüte üye olmak cürmünden da cezalandırılır. Örgüte üye olmak cürmünden ötürü verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Bu fıkra kararı yalnızca silahlı örgütler hakkında uygulanır” halindeki birinci üç cümlesini “Anayasa’ya ters olduğu” gerekçesiyle iptal etti.

Bu gece yarısı (8 Aralık)  Resmi Gazete’de yayımlanan karar 4 ay sonra yürürlüğe girecek.

“Örgüt hiyerarşisinde bilerek ve isteyerek hareket ettiği kâfi münasebetle gösterilmeli”

Patnos Ağır Ceza Mahkemesi ve İstanbul 22. Ağır Ceza Mahkemesi, “Sanıklar hakkında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ismine kabahat sürece cürmünden açılan davalarda itiraz konusu kuralın Anayasa’ya muhalif olduğu” gerekçesiyle AYM’ye iptal müracaatında bulundu.

15 Temmuz yargılamaları ve çok sayıda silahlı örgüt davasında sıklıkla uygulanan ilgili kararla ilgili başvuruyu kıymetlendiren AYM, bir kişinin örgüt ismine cürüm işlediğinin kabul edilmesi durumunda örgüte üye olma cürmünden cezalandırıldığını belirterek, “İlke olarak kişinin silahlı örgüte üyelikten cezalandırılabilmesi için aksiyonlarının sürekliliği, çeşitliliği ve yoğunluğu yahut bu özellikler olmasa dahi hatanın niteliği ile örgütün hedefine ulaşma bakımından lakin örgüt üyeleri tarafından işlenip işlenemeyeceği gözetilmeli; örgütle organik bir bağının bulunduğu ve örgütün hiyerarşik yapısı içinde bilerek ve isteyerek hareket ettiği kâfi bir münasebetle gösterilmelidir” dedi.

“Örgüt ismine kabahat işleyen, örgüt üyelerine nazaran daha ağır cezalarla karşılaşıyor”

Bu cezayı alanların “örgüte üye oldukları” kanıtlanamamasına karşın örgüte üye olanlardan daha fazla mahpus cezasıyla cezalandırıldığını pahalandıran AYM, şunları kaydetti:

“İtiraz konusu kural uygulandığında, silahlı örgüte üye olma cürmü bakımından aranan muhakkak kurallar, örgüte üye olmayan lakin örgüt ismine cürüm işleyen bir kimse tarafından aranmamakta ve her iki kategorideki kimseler ortasında rastgele bir ayrım yapılmaksızın örgüte üye olmayan fakat örgüt ismine hata işleyen bir kimse örgüt üyesi olarak cezalandırılmaktadır. Bu prestijle bir kimse silahlı örgütle zayıf da olsa bir formda ilişkisi bulunduğu tez edilen bir cürüm işlediği gerekçesiyle, örgütle ilişkisi açıkça ortaya konulmaksızın, işlediği kabahatin yanı sıra gerçek içtima kararları uyarınca ayrıyeten örgüt üyeliğinden de cezalandırılmaktadır. Bu durum, örgüt ismine cürüm işleyen kimsenin örgüt üyelerine nazaran daha ağır cezalarla müsabakasına neden olmaktadır.”

“‘Örgüt adına’ kavramının belirsizliği”

“Örgüt adına” kavramının belirsizliğine de dikkat çeken AYM, bu belirsizliğin söz özgürlüğü ile toplantı ve şov yürüyüşleri üzere haklara da tesirine vurgu yaptı. AYM, “Kuralın bir temel hakla teması olmayan cürümler bakımından da uygulanması mümkün olmakla birlikte işlenen hatanın temel hakların kullanımıyla ilgili olması durumunda kuralda yer alan örgüt ismine kavramının belirsizliğinden kaynaklı geniş yorumu nedeniyle kuralla söz özgürlüğü, toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı ya da örgütlenme yahut din ve vicdan özgürlüğü üzere temel haklar üzerinde güçlü bir caydırıcı tesir yaratılmaktadır” dedi.

“Son derece ağır bir kabahatten cezalandırılıyorlar”

“Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine hata işlenmesi” halinde farklı bir ceza yaptırımının öngörülmesi gerektiğini belirten AYM, fakat rastgele bir somut kanıt bulunmadan ve nasıl katkıda bulunduğu dikkate alınmadan bireylerin “örgüte üye olmak” üzere son derece ağır bir kabahatten cezalandırıldığına dikkat çekerek, şunları kaydetti:

“Kanun koyucunun anayasal prensiplere bağlı kalmak kaidesiyle hangi hareketlerin hata sayılacağı, bunun hangi cins ve ölçüdeki ceza yaptırımıyla karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı yahut hafifletici sebep olarak kabul edileceği konusunda takdir yetkisinin bulunduğu açıktır. Takdir yetkisi kapsamında belli tartıya sahip cürümlerin örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine işlenmesi hâlinde cürmün temel halinden farklı bir ceza yaptırımının öngörülmesi yahut kabahatin niteliğinin değişmesi de mümkündür. Lakin itiraz konusu kuralın, örgüt üyeliğine dair rastgele bir somut kanıt bulunmadan ve işlenen kabahatin niteliği ve tartısı prestijiyle örgütün maksadına ne surette katkıda bulunduğu da dikkate alınmadan bireylerin örgüte üye olmak üzere son derece ağır bir cürümden cezalandırılmalarına neden olacak halde geniş yorumlanmaya müsait olduğu anlaşılmaktadır. Münasebetiyle kuralın kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önleyecek halde muhakkak ve öngörülebilir nitelikte olmadığı ve bu istikametiyle yasallık kuralını taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.”

Meclis’e 4 ay müddet verildi

AYM, TCK 220’nin 6’ncı fıkrasında yer alan “Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine hata işleyen kişi, ayrıyeten örgüte üye olmak kabahatinden da cezalandırılır. Örgüte üye olmak cürmünden ötürü verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Bu fıkra kararı yalnızca silahlı örgütler hakkında uygulanır”  formundaki birinci üç cümleyi, Anayasa’nın 38. hususuna muhalif bularak iptaline karar verdi.

İptalin Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dört ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştıran AYM, bunun için Meclis’e 4 ay müddet verdi. Lakin, Meclis yeni bir düzenleme yapsa da ortalarında Cumhuriyet gazetesi davasında bu kabahatten ceza alan TİP Milletvekili Ahmet Şık’ın da bulunduğu çok sayıda sanığın evrakı tekrar ele alınacak.

Mahkemeler tekrar değerlendirecek

Mahkemeler ise 4 ay sonra yürürlüğe girecek iptal kararıyla yok kararında sayılacak düzenlemeyi uygulayamayacağı için bu cürümden yargılananların durumu yine pahalandırılacak. 4 aylık müddette bu kabahatten kesin ceza alanların da iptal kararı yürürlüğe girdiğinde itiraz etmeleri kelam konusu olabilecek.