Ertuğrul Özkök | 7-24 Nisan: Solucan deliğinin ve dijital Mad Max kıyametinin kapısını açan 17 gün

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bugün 5 Mayıs 2026…

Bir kenara yazın.

“Solucan deliğinin” ve dijital bir “Mad Max kıyametinin kapısı” açıldı.

Nükleer savaştan daha tehlikeli bir savaş bu.

Ve bu savaştan korunmamızı sağlayacak bir “yeraltı” sığınağı şimdi keşfedilmedi.

Ve bütün bunlar 7-24 Nisan tarihleri ortasında, 17 günde meydana geldi.

Size bu 17 günün öyküsünü anlatacağım.

Uzun bir yazı olacak.

Tik Tok çağında kaç insan bu türlü bir yazıyı sonuna kadar okur iddia edemiyorum.

Ama sabredip okursanız, bana hak vereceksiniz.

24 Nisan 2026: Sıradan bir günün sıradan bir açıklaması

Dün sabah güne New York Times’ın bir makalesi ile başladım.

Yazı, Çin’in geliştirdiği “DeepSeek” isimli yapay zekâ modeliyle ilgiliydi. Bu yeni model 24 Nisan günü uygulamaya konmuştu.

İlk bakışta “Her gün yüzlercesini gördüğüm ve artık sıkıcı hale gelmeye başlayan “AI” haberlerinden biri deyip geçecektim.

Ayrıca Çin yapay zekâ modeli “DeepSeek”i daha 2024’de uygulamaya açmıştı…

Doğrusu ChatGPT, Gemini 3 ve Claude üzere modeller varken bir Çin uygulamasını daha indirmeyi pek düşünmemiştim.

Liang Wenfeng

Dün New York Times haberini okuyunca “bir dakika” dedim

Ancak DeepSeek “V4” ismi verilen yeni uygulamasını 24 Nisan günü kullanıma açınca, ortadan geçen 12 gün içinde, dikkatli gözler dehşet verici bir şeyin farkına vardı.

Neydi farkına varılan şey?

İşte New York Times’ın dünkü yazısında onu okuduk.

O kısmı motamot aktarıyorum:

Analistler son 12 günde o denli bir şeyin farkına vardı ki

“DeepSeek’in global teknoloji ortamını nitekim dönüştürdüğü açıkça görülüyor.

Ancak bu, analistlerin iddia ettiği biçimde olmadı.

DeepSeek, yapay zekâ şirketlerini bilgisayar çiplerini daha verimli kullanmaya zorlamak yerine, bu teknolojinin detaylarını kamuoyuna geniş çapta sunmanın yararlarını ortaya koydu.”

Kapalı bir cümle…

Ne demek bu? Onu da NYT’den motamot aktarıyorum:

Amerikalılar kapalı tutarken Çinliler kapıyı arkasına kadar açtı

“DeepSeek’e kadar, dünyanın en düzgün performans gösteren yapay zekâ sistemlerinin detayları büyük ölçüde şirket sırları olarak saklanıyordu. DeepSeek ise bunun bilakis, sistemlerinin detaylarını herkesin kullanabileceği ve geliştirebileceği formda yayınladı; bu uygulamaya açık kaynak yazılım deniyor. O vakitten beri geçen aylarda, modelleri dünyanın en yaygın kullanılan açık kaynaklı yapay zekâ sistemlerinden kimileri haline geldi.

Ve DeepSeek olayı şaşırtan bir değişimin başlangıcı oldu. Amerikan şirketleri en yeterli modellerini kapalı tutarken, yapay zekâ, teknoloji ve bilgi üzerindeki sıkı hükümet denetimleriyle bilinen Çin’in açıklığı benimsediği bir alan haline geldi.”

Çok pak bir cümle lakin dünyayı üç günde Mad Max cehennemine çevirebilir

Çok suçsuz ve beşere “Ne hoş herkese açmışlar” dedirten bir cümle değil mi…

Hayır hiç de o denli değil…

Tam tersine dehşet verici bir cümle.

Bu cümlelerde, yaşadığımız gezegeni üç günde “Mad Max” sinemalarında görünen harabeye çevirecek bir gerçek gizli…

Bunu görünce birden hatırladım ve “Bir dakika” dedim.

Neden bu türlü dediğimi anlatabilmek için biraz geriye döneceğim.

Nisan ayı başına…

Yani “V4’ün” açıklanmasından 6 gün önceye.

18 Nisan: San Francisco, Jackson meydanında bir restoranda yenilen 181 dolarlık yemek

18 Nisan 2026 günü dünyanın en ünlü iktisat gazetesi Financial Times’ın pazar edisyonunda çok farklı bir söyleşi yayınlandı.

Bu, o günden bir mühlet evvel San Francisco kentinin Jackson Spuare isimli meydanındaki bir restoranda yenilen yemekte konuşulanlarla ilgilidir.

O gün, bölgenin 3 yıldızlı ünlü İtalyan restoranı “Quince’in” çabucak yanındaki kardeş restoranı “Cotugna’dayız…”

İki müdafaa vazifelisi evvelce masaları denetim ediyor

Masa rezervasyonu yaptıran müşterilerini beklerken iki muhafaza vazifelisi gelip, güvenlik denetimi yapıyor.

Bunlar yapay zekânın yeni yükselen yıldızı Anthropic’in güvenlik yetkilileridir.

Patronlarının gelip oturacağı masada güvenlik denetimi yapmışlardır.

Biraz sonra iki erkek gelip masaya oturuyor.

Bunlardan biri Financial Times gazetesinin “Yenilikler editörü” John Tornhill’dir.

Öteki ise Anthropic’in kurucusu Dario Amodei’dir.

John Tornhill’in o gün alacağı bilgiler karşılığında gazetesinin bu yemek için ödediği hesap yalnızca 181 dolardı.

Dario Amadei’nin birinci cümlesi: “Şu söyleyeceğimi birinci benden duyun”

Editörün en merak ettiği soru, en genel mevzuydu.

“Yapay zekâ gelişimi nereye kadar gidecek?”

Yeni teknoloji sihirbazının karşılığı şu olur:

“Bir gökkuşağı gökkuşağıdır. Gökkuşağının sonu ucu yoktur… Şu an için yavaşlama olduğuna dair hiç bir işaret yok.”

Asıl cümlesi ise gerisinden gelir:

“Şunu söyleyen birinci insan ben olacağım: yapay zekâ, yaşadığımız dünyayı büsbütün değiştirecek. Ve bizler hala bunu çok hafife alıyoruz…”

Nedir dijital peygamberin lisanının altındaki bakla?

Onu anlamak için de o yemekten 7 gün geriye gideceğiz.

7 Nisan 2026 gününe…

Yani DeepSeek’in “V4” modelinin herkese açılmasından 17 gün önceye…

7 Nisan 2026: Anthropic’in yaptığı herkesi şaşırtan açıklama

San Francisco’daki yemekten evvelki hafta, 7 Nisan günü, Anthropic, herkesi şaşırtan bir açıklama yaptı.

Şirket, “Claude Mythos Preview” olarak isimlendirilen büyük lisan modelinin en yeni jenerasyonunu piyasaya sürmeyi ertelediğini duyurdu.

Buraya kadar normal…

Yapay zekâ şirketleri sık sık yaptığı açıklamalardan biri deyip geçebilirdiniz..

Ancak Anthropic’in açıklamasında çok farklı bir ayrıntı vardı.

Bunu sonraki gün yazdığım yazıda yorumlamıştım.

Deepseek’in tersine Anhtropic yeni uygulamasını yalnızca şu 40 şirkete açıyor

Şirket bu yeni lisan modelini yalnızca 40 şirketin kullanımına açıyordu ve onlarla ortak bir çalışma yapacaklardı.

Bu şirketler ortasında şunlar vardı:

Google, Broadcom, Nvidia, Cisco, Palo Alto Networks, Apple, JPMorganChase, Amazon ve Microsoft…

Yani bizlerin yahut çalıştığımız şirketlerin kullanımına açık değildi.

Niye yalnızca 40 şirket? Halktan saklanan bir şey mi vardı?

Anthropic bunun nedenini açıklayınca resmen kanım dondu.

Dario Amodei

“Hayalet mythos” yazılımcıları birden dehşet verici bir şeyi gördüler

Çünkü, Anthropic yazılımcıları, Claude Mythos’u geliştirme sürecinde bir şeyi keşfetmişlerdi.

Bu yeni lisan modeli, zekânın sadece şu anda mevcut olan rastgele bir modelden daha kolay ve daha karmaşık bir halde yazılım kodunu yazmakla kalmıyordu.

Aynı vakitte bu yeteneğin bir yan eseri olarak dünyanın en tanınan yazılım sistemlerinin neredeyse hepsinde güvenlik açıklarını çok basitçe bulabiliyordu.

Yani hepimizin herkesin en mahrem ve zayıf girişlerini “sıfır zamanda” bulup çıkarıyordu

Yani hepimizin telefonlarına, banka hesaplarına, tapu süreçlerine, her türlü mahrem bilgilerimize, ülkelerin ulusal güvenlik sistemlerine en kolay yoldan nasıl girilebileceğini “Zero Time’da (Sıfır vakit süresinde) buluyordu..

Düşünün, bu araç berbat aktörlerin eline düşerse nelerle karşılaşabiliriz.

Bu şahıslar dünyadaki çabucak hemen her büyük yazılım sistemini hackleyebilirler.

Mahremiyetimizi, data güvenliğimizi sağlayan bütün şirketler bir günde çökertilebilirdi.

Banka hesaplarımız bir saniyede diğer yerlere transfer edilebilir, bildiğimiz uçaklar düşürülebilir, cep telefonlarımızdaki en mahrem fotoğraflar bir anda toplumsal medyaya düşebilir, askerlerimizin elektronik savaş düzeneği çökertilebilirdi.…

40 şirkete avans: Açıklarınızı evvel ve derhal kendiniz bulun

İşte o nedenle, artık bu 40 şirketle, bu yeni modelin bu türlü şahısların eline geçmesini ve kullanımını önleyecek önlemleri araştıracaklar.

Şimdi geliyorum, DeepSeek’in 24 Nisan günü “Herkese açılan” yeni uygulamasına.

Evet bu parasız bir uygulama. Amerikan yapay zekâ lisanlarının biraz gelişmiş uygulamalarına ayda en az 20-25 dolar ödüyorsunuz.

Ve karşınızda onlar kadar gelişmiş lakin herkese açık parasız bir Çin modeli var.

Yani bu model 24 Nisan gününden beri dünyanın en maharetli ve en makus niyetli “Hacker’larının” da elinde.

Ancak en makus haber bu değil.

Asıl dehşet verici haber V4’ün uygulamaya girmesinden 3 gün evvel geldi.

21 Nisan 2026, en makus haber geliyor: “Hayalet mitos hacker’ların eline geçti”

Dünyanın önde gelen iktisat haber kanallarından biri olan Bloomberg 21 Nisan 2026 günü şu tüyler ürperten haberi verdi:

(*) BİR Anthropic’in çok güçlü ve hudutlu erişimli Mythos modeli, yetkisiz kimi bireylerin eline geçti

(*) İKİ Bu şahıslar, (Şimdilik küçük bir küme private forum/Discord gibisi ortam) modele erişimi yetkisiz formda elde etti.

(*)ÜÇ Küme modele eriştikten sonra sistemli olarak kullanmaya devam etti

(*) DÖRT Şirketin kendi değerlendirmesine nazaran model, çok güçlü siber ataklar gerçekleştirebilecek kapasitede.

(*) DÖRT Âlâ haber şu ki; Şu ana kadar siber taarruz hedefiyle kullanıldığına dair delil yok.

“İyi” ile “kötü” ortasındaki solucan deliği açıldı

Bu uzun bilgilerin özeti şu.

Bir yandan Ghost Mythos hırsızları yeni modeli ele geçirdi.

Öte yandan Çin buna benzeri çok gelişmiş bir uygulamayı herkese açtı.

Yani Uzay-zamanın bükülmesinin içinden geçen “solucan deliği”ne benzeyen bir yolun kapısı açıldı.

Interstellar sinemasında popülerleşen “solucan deliği” kolay bir kapı ve delik değil.

Bir ucundan girip ötekinden çıktığınızda apayrı bir vakitte ve boyutta oluyorsunuz.

Kapının bu tarafı aşikâr, fakat öteki tarafında ne var bilmiyoruz.

Belki de Hepimizin en mahrem hayatlarının dijital pazarlarda satıldığı, banka hesaplarımızın altüst edildiği, bindiğimiz uçakların düşürüldüğü, trenlerin raylarından çıkarıldığı, baraj kapaklarının gerisine kadar açıldığı, yangın söndürme sistemlerinin felç edildiği, felaket anlarında okulların, hastanelerin, kapılarının kilitlendiği, kan testlerimizin birbirine karıştırıldığı bir felaket senaryosu bu…

Dijital bir “Mad Max kıyameti…”

Dünyayı sarsan 17 gün milenyum kıyametinden farklı

Dünya 2000 yılına girerken bir “Dijital Milenyum kıyametinin” kopmasından kaygı edilmişti.

Ama korkulan olmadı.

Ne var ki bu defaki kaygının bu türlü bir ihtimalle alakası yok.

Bir anda bütün dünyada bir dijital kıyametin kopması kelam konusuydu.

Dünyayı sarsacak bu 17 günün öyküsü işte böyle…

Dün Deepseek’i indirdim ve birinci sorduğum soru şu oldu

Dün DeepSeek’in uygulamasını indirdim.

Sorduğum birinci soru da şu oldu:

“Çin’de en çok dinlenen müzikçiler kim ve müzikleri ne?”

İlk 5’i verdi.

Dehşet verici sayılar var.

Ama en ilgimi çeken şey, bu birinci 5 müziğin isimlerinin Türkçeleriydi.

Long Youilin isimli müzikçinin, bütün platformlarda toplam 101 milyar defa dinlenmiş müziğinin ismi Türkçeye şöyle çevriliyor:

“Ejderhanın Görkemi Çin’de…”

Ejderhanın görkemi Çin’de ise hayalet canavarınki nerede?

Ejderha tek değil…

Bir de Amerika’daki ejderhanın görkemi ve ağzı var.

Ama ikisinin karşısında bir de “Hayalet canavar” var.

Dünyayı altüst edecek dijital haydut çeteleri.

Tıpkı Mad Max’deki yırtıcılaşmış acımasız sürüler gibi…

Thomas Loren Friedman bu hayalet canavara karşı tesirli tek çaba yolunun, Amerika ile Çin’in işbirliğinden geçtiğini söylüyor.

Ben de motamot katılıyorum…