Ertuğrul Özkök: Kabe’de Hacılar’ın ‘cüzi cami kaşesi’ ne kadar?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

TRT arşivlerini açıldığından beri “eski Türkiye’ye” ilişkin çok değişik manzaralar izlemeye başladık.
Geçen gün Instagram’da TRT’nin 1987 yılının 23 Nisan günü yayınlanmış bir programını seyrettim.
O vakitler çok hoş bir uygulama vardı.
23 Nisan Bayramı’na dünyanın her tarafından çocuklar davet edilirdi.
O programda da Venezuela’dan gelen bir çocuk korosu, merhum Barış Manço’nın “Arkadaşım Eşek” müziğini o kadar tatlı söylüyordu ki, iki üç kez üst üste seyrettim.

Barış Manço’nun Arkadaşım Eşek’i Youtube’da ne kadar izlenmiştir?

Sonra merak ettim;
“Acaba Barış Manço’nun bu müzik ile ilgili görüntüleri Youtube’da kaç kez seyredilmiştir?”
Videolar ekseriyetle 2020 yılından sonra konmuş.
İzzet Öz’ün bir programından yapılan klip 38 milyon sefer izlenmiş.
Aynı müzikle ilgili öteki görüntüler 5-6 milyon civarında seyredilmiş.
Ama içlerinde bir tane var ki, çok dikkatimi çekti.

Çocuk çizgi sineması yapılınca 100 milyon seyredilmiş

Bu müziğin üzerine bir çocuk çizgi sineması yapılmış.
İşte o klip 100 milyon sefer izlenmiş.
Demek ki anneler çocuklarına daha çok bu eğlenceli çizgi sineması versiyonunu izletmişler.
Onu izlerken son günlerde tartışılan bir bahis aklıma geldi.
Geçtiğimiz günlerde, Adana’nın en büyük Camii olan Sabancı Merkez Camii’nde değişik bir çocuk aktifliği oldu.
“Kabe’de Hacılar İlahisi” ile meşhur olan Celal Karatüre bu camiide çocuklara bir konser verdi.

Kabede Hacılar sanatkarının Adana’da camii performansı

Ben izleyememiştim lakin muhafazakar kesitin kültürel nabzını en güzel yansıtan müelliflerden biri olan Ayşe Baykal izlemiş ve bu mevzuda iki yazı yazdı.
Ondan öğrendim.
Meğer Adana’daki bu konserle ilgili büyük bir tartışma çıkmış ve temel tenkitler muhafazakar kısımdan gelmiş.
Ayşe Baykal’ın bilhassa, Oda TV’de yayınlanan ikinci yazısı çok ilgi cazipti.
İyi bir gazetecilik yapmış ve konseri düzenleyen İSAR Derneği Koordinatörü ve Yönetim Kurulu Üyesi Emir Said Ünal ile konuşmuş.

Karatüre, Sabancı Merkez Camii’nde konser verdi

Camii konseri organizatörüne çok enteresan ve hassas sorular

İlk sorusu da şu olmuş:

“Merak ettim, neden yardım için kurulmuş bir dernek, çocukları cami ile buluşturma tertibi yapar?

İSAR yetkilisi Ünal’ın yanıtı şöyle:

“Bu tertibi yapmaktaki ana gayemiz çocukları ve aileleri camiiye teşvik etmekti. Camiiler dinimize nazaran toplumsal alanlardır. Ulusal ve dinî kıymetlerimizi dikkate alarak bu türlü bir aktiflik düzenlemek istedik.”

Katılım 10 binin üzerine çıkınca denetimden çıktı

SORU: Bilhassa muhafazakâr topluluktan önemli tenkitler geldi. Tenkitleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

(*) “Eleştirenler çok haklı. Bu tertibi diğer bir dernek yapmış olsaydı şahsen ben de eleştirirdim. Biz aktifliğe iştirak sayısını 10 bin civarında öngörmüştük. Aktiflik günü hava yağmurluydu ve öncesinde de okul saldırısı olunca iştirak daha düşük olur dedik. Ama iştirak çok yüksek olunca kimi şeyler denetimden çıktı.”

“Biz kadın-erkek başka düşünmüştük lakin karıştı”

SORU: Gelen tenkitler nelerdi?

“Biri bayan ve erkeklerin iç içe olması idi. Biz farklı olarak organize etmiştik ve aktiflik sırasında sık sık duyuru yaptık. Ama kalabalıkta bunu sağlamak mümkün olmadı. Hasebiyle manzara güzel olmadı.“

“Milli kültürümüzde def vardır diye camiide çalınmasına müsaade verdik”

SORU: Bir de mescitte def çalma eleştirisi var?

(*) “Evet, ikinci konu ise ‘Camii içinde konser verildi’ sıkıntısı. İlahi söylemesi için Celal Karatüre geldi. Biz grubuna müzik enstrümanları konusunda hassasiyetimizi söyledik, onlar da dikkate aldı. Lakin def bizim kültürümüzde var diye kullanıldı. Bunun dışında tertipte çocuklara yönelik öbür etkinlikler de vardı. Mesela Kur’an-ı Kerim ve ezan okuma müsabakaları da vardı. Yalnızca ilahi dinletisi yoktu.”

“Müftülük de kimi hususlardan rahatsız oldu”

SORU: Pekala bu mevzuda müftülük ne yaptı? Onlardan bir tenkit geldi mi?

(*) ”Onlar da bizim rahatsız olduğumuz konulardan rahatsız oldular. Tenkitler konusunda mutabık kaldık.”

“Organizasyon için müftülükten para almadık”

SORU: Tertip için müftülükten rastgele bir ödeme aldınız mı?

(*) “Hayır, almadık.”

SORU: Tertipte bir sürü aktiflik yapıldı, ikramlar verildi. Harcamaları dernek olarak size verilen yardım paralarıyla mı yaptınız?

(*) “Etkinlikteki hiçbir ödemeyi bütçemizden yapmadık. Aktiflikte misyon alan arkadaşlarımız gönüllülerdi. Kullandıkları materyaller de envanterimizde vardı. İkramları ve öteki ödemeleri de idare konseyimizden bir arkadaşımız üstlendi.”

Sanatçı mescitte ilahi için kaç para fiyat aldı?

Gelelim en hassas soruya.
Yani “sanatçının kaşesi” problemine. Yani bir sanatkarın bir aktiflikte yer almak için talep ettiği paraya…
Ayşe Baykal bu soruyu olabilecek en şık formda sormuş:

SORU: Etkinliğinizde sahne alan diyeceğim ancak şık olmayacak, ilahi söyleyen Celal Karatüre fiyat almadan mı katıldı?

(*) “Celal Karatüre’ye ulaşım ve konaklama masraflarıyla birlikte cüzi ölçüde ödeme yapıldı.”

Onun cüzi fiyatını kim ödedi, sponsor kimdi?

SORU: Onun fiyatını kim ödedi?

(*) “Organizasyonun masrafını üstlenen kişi.”

SORU: Aktifliğe sponsor olan kişinin ismi belirtilmedi sanırım.

(*) “Hayır, ismi yoktu. Sağ elin verdiğini sol elin duymaması gerekir. Arkadaşımız esasen bu anlayışla sponsor oldu.”

“Kuran okuma yarışına 5 çocuk geliyorsa Celal olunca 5 bin geliyor”

SORU: Neden Celal Karatüre’yi davet etme muhtaçlığı hissetiniz?

(*) “Kur’an-ı Kerim ve ezan okuma müsabakası dediğimiz vakit 5 çocuk geliyorsa Celal Karatüre dediğimiz vakit 5 bin çocuk geliyor. Çocuklar onu çok seviyorlar.”

“Aynı aktifliği Çamlıca Camii’nde de düzenleyeceğiz”

SORU: Bu kadar tenkitten sonra cami etkinlikleriniz devam edecek mi?

(*) “Tabii edecek. Aktifliği yaptığımız Adana Sabancı Merkez Camii, Türkiye’nin en büyük üçüncü mescididir. 9 Mayıs’ta da en büyük ikinci camii olan Gaziantep Şahinbey Millet Camii’nde etkinliğimiz olacak.”

SORU: Diyanet İşleri Başkanlığı ile ortak tertip mu olacak yeniden?

(*) “Hayır.”

SORU: Bundan sonra sırada ne var? Türkiye’nin en büyük camii İstanbul Çamlıca Camii’nde mi sıra?

(*) “Niyetimiz var.”

Kabe’de Hacılar ilahisi artık mescidinin dışında söylenecek

Soru: Tertipte tenkitlere yönelik bir yenileme yaptınız mı?

(*) “Tabii yaptık. Konsepti değiştirdik. Mesela Celal Karatüre ilahi dinletisi camii içinde değil, avlusunda olacak. Birinci tertip sonrası biz de deneyim sahibi olduk. Ona nazaran tedbirlerimizi alacağız. Bizi eleştirilenlerle hassasiyetlerimiz birebir. Her türlü tenkide de açığız.”

Ali Erbaş’ın şikayetine deva olur mu?

Bu mülakatı, eski Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın yaptığı itiraftan sonra okuyunca alışılmış çok daha dikkatimi çekti.
Acaba dedim?
Diyanet son 10 yılda çocukları camiilere ve okullarda din derslerine çekemeyince yeni yollar mı arıyor?
Böyle düşünüyorlarsa şayet, 10 yıl sonra onları daha da büyük bir düş kırıklığının beklediğini şimdiden söyleyebilirim.
Bir müzik sosyoloğu ve pop kültür izleyeni olarak onlara makus bir haberim var.

Barış Manço

Barış Manço’nun müzikleri niçin daha tesirliydi?

Çocuklar “Kabe’de Hacılar” müziğini “dini bir şarkı” olarak dinlemiyor.
Tipik bir “Pop kültür unsuru” olarak alıyorlar bunu ve “eğlenceli bir şov” olarak görüyorlar.
Şarkının Streaming platformlardaki ve Youtube, Tik Tok üzere paylaşım platformlarındaki tüketiliş biçimlerine bakarsanız bu açıkça görülüyor.
Üstelik bu hususta Barış Manço’nun çocuk müzikleri, sayısal olarak karşılaştırma götürmeyecek kadar daha yaygın ve tesirli.

“90 bin camiide 4 bin vaiz uğraştı lakin başaramadık”

Herkes Ali Erbaş’ın konuşmasında yalnızca “Din derslerine müracaatın yüzde 4’e düşmesine” takıldı.
Oysa konuşmasında en az onun kadar enteresan öbür kısımlar de vardı.
Oraları da Elif Çakır’ın Karar Gazetesi’ndeki köşesinde okudum.

Eski Diyanet İşleri Başkanı şöyle diyor:

“Seçmeli dersler devir başlamadan bir ay öncesinden itibaren seçilmeye başlanır. Biz o devirde Türkiye’nin 90 bin mescidinde ‘Muhterem kardeşlerim, seçmeli derslerin seçilme süreci başlamıştır, lütfen çocuklarınıza Kuran’ı Kerim ve Peygamber Efendimizin Hayatı derslerini seçtirin, seçilmesine takviye olun, yönlendirin’ diye hutbe hazırlatıyoruz. Türkiye genelinde yaklaşık 4 bine yakın vaizimizle bütün cemaatimizi uyarıyoruz. Onca efora, emeğe karşın din dersleri tercih edilmiyor, çok üzülüyoruz alışılmış.”

Sadece AKP’ye oy verenler çocuklarını gönderseydi

Elif Çakır diyor ki;

“Sadece AK Parti seçmeninin çocukları bu dersleri tercih etmiş olsaydı bu oran yüzde 30’un üzerinde olurdu. Haydi bu türlü olmadı, diyelim ki AK Partinin kemikleşmiş tabanı tercih etseydi tekrar bu oran yüzde 20’lerde, yüzde 25’lerde olurdu… Bu tercihi yapan ya da yapmayan aileler, büyük ölçüde 25-35 yaş aralığındaki genç anne babalardan oluşuyor. Yani AK Parti iktidarında büyümüş, eğitimini bu periyotta almış, siyasî ve toplumsal hafızası büyük ölçüde bu periyotta şekillenmiş bir nesilden kelam ediyoruz.”

“27 milyon gençten yalnızca 1 milyonu cuma namazına gidiyor”

Meğer bu, Ali Erbaş’ın birinci itirafı da değilmiş.
Daha 2022 yılında şunu söylemiş:

“Topluyoruz, çarpıyoruz ulaştığımız sayı 1 milyonu, 1 buçuk milyonu geçmiyor. 27 milyon gencimiz var, cuma namazlarına gelen sayı 1 milyon…”

Cuma namazına giden genç sayısı yalnızca 1 milyonsa olağan namazlarda mescide giden genç sayısı sizce kaçtır?

Blok3

Kabe’de Hacılar kaç dinlendi, 23 yaşındaki Blok3 kaç dinlendi?

Eğer buna tahlil “Kabede Hacılar” müziği ise size son olarak şu sayısı verebilirim.
Celal Karatüre’nin “Kabe’de Hacılar” ilahisini Spotify’da bugüne kadar dinlenme sayısı 6 milyon 195 bin.
Ünlü hiphopçu Blok3 önümüzdeki günlerde Beşiktaş Tüpraş Stadı’nda bir konser verecek.
En az 30 bin kişi bekleniyor.
Ve en çok dinlenen birinci beş müziğinin her biri 170 milyon kere indirildi.
Gerçek ismi Hakan Aydın olan Blok3, 23 yaşında.
Yani AKP iktidarı sırasında doğup büyümüş bir genç sanatçı.
Rakamlar ortada.

Cüzi kaşeli konserler de din derslerine talebi arttıramaz

Israrla şunu dinliyorum.
Türkiye’de Allah’a inanan insan oranı yüzde 90’ların üzerinde.
Öyleyse bu insanların sorunu “Allah’la” yahut “inançla” değil.
Yani Celal Karatüre’nin “çok cüzi kaşeli” konserleri, okullardaki din derslerine müracaat oranını yüzde 4’den yüzde 4,5’e bile çıkartmaz.
Sorun çok daha derinde.